پژوهشنامه روانشناسی اسلامی

پژوهشنامه روانشناسی اسلامی

مقایسه اثربخشی روان‌‏درمانی مثبت‏‌نگر اسلامی ‏و آموزش مفاهیم تئوری انتخاب بر توانمندی‏‌های منش دانشجویان

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه روان‏شناسی، دانشگاه معارف و قرآن و عترت، اصفهان، ایران
2 دانش‌‏آموخته کارشناسی ارشد روان‏شناسی اسلامی‏ مثبت‏‌گرا، دانشگاه معارف قرآن و عترت، اصفهان، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش مثبت‏‌نگر اسلامی ‏و آموزش تئوری انتخاب بر توانمندی‏‌های منش دانشجویان انجام شد. روش پژوهش نیمه‌‏آزمایشی با طرح پیش‌‏آزمون - پس‌‏آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری کلیه دانشجویان دختر دانشگاه معارف قرآن و عترت سال تحصیلی 1403 - 1404 بودند که نمونه‌‏ای به تعداد 45 نفر به روش نمونه‏‌گیری در دسترس انتخاب و به‌‏صورت تصادفی در سه گروه جایگزین شدند. هر سه گروه قبل و بعد از مداخله پرسش‏نامه‏‌های توانمندی‏‌های منش را تکمیل کردند. گروه آزمایش آموزش مثبت‏‌نگر اسلامی ‏و گروه آزمایش دیگر آموزش تئوری انتخاب را به مدت هشت جلسه دریافت کردند. داده‏‌ها با نرم‏‌افزار SPSS 22 مورد تحلیل و نتایج تحلیل واریانس تک متغیره و چند متغیره نشان داد به غیر از منش اعتدال دیگر منش‌‏ها در سه گروه آزمایش مثبت‌‏نگر اسلامی ‏و تئوری انتخاب و گروه کنترل تفاوت معنادار دارند. با توجه به معنادار شدن آزمون واریانس و جهت مشخص شدن تفاوت میانگین‌‏های سه گروه از آزمون ال اس دی استفاده شد. نتایج حاکی از این بود که در فضیلت خرد، شجاعت، عشق، عدالت و تعالی تفاوت دو گروه مثبت‏‌نگر و تئوری انتخاب معنادار است، اما گروه کنترل و آموزش مثبت‌‏نگر تفاوت معناداری را در این پنج فضیلت به غیر از اعتدال در نمرات پس‌‏آزمون نشان ندادند. همچنین مقایسه دو مداخله نشان داد که آموزش تئوری انتخاب، بر توانمندی‏‌های خرد، شجاعت، عشق، عدالت و تعالی به‏‌طور معناداری مؤثرتر از آموزش مثبت‌‏نگر اسلامی ‏بوده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The effectiveness of positive-Islamic psychotherapy and education of the concepts of choice theory on character strengths among university students

نویسندگان English

Khayronnesa Naaderi 1
Nafise Zaareei 2
1 Assistant Professor at the Department of Psychology, University of Quran and Etrat Studies, Isfahan, Iran
2 Masters in Positive-Islamic Psychology, University of Quran and Etrat Studies, Isfahan, Iran
چکیده English

The present study was conducted to compare the effectiveness of positive-Islamic education and choice theory education on students' character strengths. The research method was a quasi-experimental study with a pre-test post-test design with a control group. The statistical population was female students of the University of Quran and Family Education in the academic year 2024-2025, of which a sample of 45 people was selected using the convenience sampling method and randomly assigned to three groups. All three groups completed the character strengths questionnaires before and after the intervention. The experimental group of positive-Islamic education and the other experimental group received choice theory education for eight sessions. The data were analyzed with SPSS22 software and the results of univariate and multivariate analysis of variance showed that there was a significant difference between the three groups in the character capabilities variable in the post-test. The results indicated the effectiveness of both interventions compared to the control group, and a significant difference in the scales of wisdom, courage, love, justice, and excellence. Also, the comparison of the two interventions showed that choice theory training was significantly more effective than positive-Islamic education in increasing wisdom, courage, love, justice, and excellence.

کلیدواژه‌ها English

Character Strength
Positive-Islamic education
Choice theory
ابوسعیدی، معصومه؛ عسکری، مهین و یوسفی، عماد (1401). مقایسه اثر روان‏درمانی مثبت‏نگر و واقعیت درمانی بر حمایت اجتماعی ادراک‏شده معتادان تحت درمان. دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 65(1)، 59 - 70.
جمشیدیان، پروین (1395). تدوین بسته درمانی مثبت‏نگر ایرانی - اسلامی ‏و مقایسه اثربخشی آن با درمان پذیرش و تعهد بر افسردگی، اضطراب، استرس و بهزیستی روان‏شناختی زنان نابارور. رساله دکتری. دانشگاه آزاد خوراسگان. اصفهان.
جمشیدیان قلعه شاهی، پروین؛ آقایی، اصغر و گل‏پرور، محسن (1396). بررسی اثربخشی درمان مثبت‏گرا ایرانی و اسلامی ‏بر اضطراب استرس و افسردگی زنان نابارور. دانشکده پزشکی اصفهان، 35، 418.
جان‏بزرگی، مسعود (1400). نظریه‏های نوین درمانگری و مشاوره. تهران: سمت.
رفیعی، سیدهادی؛ تکلاوی، سمیه و ابوالقاسمی، عباس (1401). مقایسه اثربخشی درمان واقعیت‏درمانی و روان‏درمانی مثبت‏نگر بر کیفیت خواب در بیماران مبتلا به ام‏اس. علوم عصبی خزر، 7(2)، 104 - 117.
شاهنگیان، سیده شهره؛ خسروی، زهره و خدابخش، روشنک (1394). تأثیر روان‏درمانی مثبت‏نگر بر علائم افسردگی و توانمندی‏های منش در بیماران مبتلا به سرطان. پژوهش‏نامه روان‏شناسی مثبت، 1(1)، 35 - 49.
شریفی، طیبه؛ عبدی، صفر؛ غضنفری، احمد و صولتی، کمال (1398). مقایسه اثربخشی درمان واقعیت گروهی و روان‏درمانی مثبت‏نگر بر باورهای غیرمنطقی و تاب‏آوری روان‏شناختی در دانش‏آموزان مستعد درخشان. دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، 21(1)، 31 - 38.
صاحبی، علی (1390). اثربخشی آموزش تئوری انتخاب بر افزایش عزت‏نفس کودکان و کانون مهار درونی دانش‏آموزان دبیرستانی مشهد. اصول بهداشت روانی، 14(2)، 80.
قادری، مصطفی؛ تقوی، سیدمحمدرضا و شعیبی، فاطمه (1396). بررسی تطبیقی توانمندی‏های منش در روان‏شناسی مثبت‏نگر و منابع اسلامی (قرآن و روایات). روان‏شناسی و دین، 3(10)، 1 - 22.
گلاسر، ویلیام (1994). تئوری انتخاب: درآمدی بر روان‏شناسی آزادی شخصی. ترجمه علی صاحبی. تهران: سایه سخن.
مرادی، زهرا و صادقی، مسعود (1399). مقایسه اثربخشی روان‏درمانی مثبت‏گرا با درمان مبتنی‏بر پذیرش و تعهد بر توانمندی‏های منش زنان مبتلا به روماتیسم مفصلی. روان‏شناسی و روان‏پزشکی شناخت، 7(3)، 32 - 49.
نوروزپور، الهام؛ وکیلی، پروین و رضاخانی، سیمین‏دخت (1401). اثربخشی واقعیت‏درمانی بر خودکارآمدی و سبک‏های هویتی دانش‏آموزان دختر. چشم‏انداز کودکان، 9(8)، 143 - 150.
هواسی سومار، ناهید و هادیان، صبا (1۴02). مقایسه اثربخشی درمان پذیرش و تعهد و واقعیت درمانی بر مسئولیت‏پذیری و خودکارآمدی زنان مطلقه. تازه‏های علوم‏شناختی، ۲۵(3)، ۴۷ - ۶۳.
kouvaras, E., Michalopoulou, A. & Pezirkianidis, C. (2022). The effects of a positive psychology intervention on character strengths and well-being in adults. Applied Research in Quality of Life, 17(4), 2345-2365.
Lavy, S., Littman-Ovadia, H. & Bareli, Y. (2016). My strengths count! Effects of a strengths-based intervention on teacher outcomes. Journal of Career Assessment, 24(2), 354-367.
Lavy (2021). The Broaden-and-Build Model of Strengths Use: How and Why Using Your Strengths at Work Builds Up and Creates Gains. Frontiers in Psychology. Volume 12.
Niemiec, R. M. (2018). VIA character strengths: Research and practice (The first 10 years). In H. H. Knoop & A. Delle Fave (Eds.), Well-being and cultures: Perspectives from positive psychology (p. 11-30). Springer
Peterson, C. & Seligman, M. E. P. (2004). Character strengths and virtues: A handbook and classification. American Psychological Association.
Seligman, M. E. P., Rashid, T. & Parks, A. C. (2006). Positive psychotherapy. American Psychologist, 61(8), 774-788.
Zimmerman, B. J. (2000). Self-efficacy: An essential motive to learn. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 82–91.
Yang, T., Yue, T., Wang, Y., Li, Y., Zhou, J. & He, L. (2024). The effect of positive psychotherapy on academic procrastination and character strengths in Chinese students: A randomized controlled trial. Current Psychology, 43(5), 3779-3791.
Yildirim, M. & Kardas, S. (2024). The role of character strengths in positive psychotherapy outcomes: A meta-analysis. Journal of Positive Psychology, 19(1), 112-125.