پژوهشنامه روانشناسی اسلامی

پژوهشنامه روانشناسی اسلامی

مطالعه کیفی راهبردهای مادران از درونی‏سازی صفت صبر در فرایند فرزندپروری اخلاق‏محور کودکان

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده، دانشگاه رفاه، تهران، ایران
2 استادیار گروه مشاوره، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین راهبردهای درونی‌سازی صفت صبر در فرزندان، با استفاده از روش گراندد تئوری صورت گرفت. نمونه‌گیری جامعۀ پژوهش به روش در دسترس و هدفمند انجام شد . ابزار مطالعه شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق تا اشباع یافته ها با 11 نفر از مادرانی که بر اساس غربال ابتدایی، تربیت اخلاقی فرزندان شان در اولویت شان بوده و به این امر اهتمام داشتند، صورت گرفت. پس از تجزیه و تحلیل اطلاعات حاصل از مصاحبه ها، و اصلاح و تایید محتوای درونی کدگذاری توسط 3 نفر از متخصصان حوزه تربیت به روش دلفی ، سه کد نظری شامل الف) مدل های ذهنی وسعت بخش اولین عامل زمینه ساز درونی سازی صفت صبر در کودکان، ب )سبک والدگری پرورش دهنده دومین عامل زمینه ساز درونی ساز صفت صبر در فرزندان، ج)پرورش دهندگی هدفمند راهبرد درونی سازی صفت صبر در فرزندان شناسایی شدند. با توجه به تجارب زیسته مادران در این پژوهش، عوامل زمینه ساز مؤثر و راهبردهای تربیتی، درک بهتری از چگونگی فرایند درونی سازی صفت صبر در کودکان را به والدین و مربیان آموزشی ارائه می کند. این مطالعه به غنای ادبیات موجود در حوزه تربیت کودکان و درونی سازی خصلت صبر در کودکان می‌افزاید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Qualitative Study of Mothers' strategies of Internalization of Patience in Morally-Oriented Parenting

نویسندگان English

Somayeh Esmaeili 1
Kosar Dehdast 2
1 Masters in Family Counseling, Refah University College, Tehran, Iran
2 Assistant Professor at the Department of Counseling, Faculty of Psychology and Education, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
چکیده English

Strategies for internalizing the virtue of patience in children using the grounded theory method were examined. The research population was sampled through a combination of convenience and purposive sampling. The data collection tool consisted of in-depth semi-structured interviews, conducted with 11 mothers who, based on a pilot screening, prioritized and valued moral parenting. The interviews continued until theoretical saturation was reached. Data analysis yielded three theoretical codes: (a) mental models as the foundational factor in facilitating the internalization of patience in children; (b) Nurturing parenting style as the second enabling factor in this process; and (c) Purposeful cultivation as a core strategy for internalizing patience in children. Based on the lived experiences of participating mothers, this study provides parents and educators with deeper insights into the process of internalizing patience in children. The findings contribute to the existing literature on child development and the internalization of moral virtues and patience in particular.

کلیدواژه‌ها English

Strategies for internalizing the virtue of patience
internalization of patience in children
effective mental models
parenting style
Ethics-centered Parenting
منابع
احمدی، خدابخش (1399). آیا صبر همان تاب‏آوری است؟ مفهوم‏سازی کاربردی صبر برای شرایط بحرانی، مطالعات اسلام و روان شناسی، 27، 163 - 187.
احمدی،خدیجه (1397). ارتباط نگرش مذهبی و سلامت روانی دانشجویان دانشگاه‏های شهر همدان. دانشگاه علوم پزشکی تربیت حیدریه، 6(1)، 37 - 45.
اسدی گرمارودی، محمد (1400). گوهر صبر. بی‏جا: کتاب او.
اسماعیلی، سمیه و دهدست، کوثر (1404).اثربخشی آموزش الگو فرزندپروری اخلاق‏محور بر خودکارآمدی والدین و کیفیت ارتباط والد - فرزندی. پژوهش در دین و سلامت؛، 11(1)، 65 - 79.
آکار، محمدرضا؛ ‏هاشم‏نژاد، حسین و صدرحسینی، سیدعلیرضا (1400). مطالعه تطبیقی شیوه‏های تغییر در روان‏شناسی اجتماعی و روایات معصومان:. پژوهش دینی، 20(42)، 5 - 35.
حسین ثابت، فریده (1387). اثربخشی آموزش صبر بر اضطراب، افسردگی و شادکامی. مطالعات اسلام و روان‏شناسی، 1(2)، 79 - 92.
خرمایی، فرهاد؛ فرمانی، اعظم و سلطانی، اسماعیل (1393). نقش صبر به‏عنوان یک فضیلت اخلاقی و شخصیت در پیش‏بینی ناامیدی دانشجویان. اخلاق پزشکی، 8(28)، 167 - 199.
دهدست، کوثر (1401). تحلیل مقایسه‏ای مفهوم تربیت اخلاقی از منظر علامه طباطبایی با الگوی رشد صفات خُلقی شخصیت (با هدف کاربرد در عرصه فرزندپروری. مطالعات اخلاق کاربردی، 12(4۵)، 73 - 10۴.
دهدست، کوثر و اسمعیلی، معصومه (1399). فرزندپروری اخلاق‏محور: تعریف، مبانی و اصول تربیتی مبتنی‏بر آرای علامه طباطبایی. پژوهش‏های مشاوره، 75(19)،290 - 326.
دیدگاه، زهرا؛ شریعتی، سیدصدرالدین؛ بهشتی، سعید و ایمانی نایینی، محسن (1397). تبیین نقش مسئولیت‏پذیری در تربیت اجتماعی نوجوانان بر اساس تفسیر المیزان. فرهنگ مشاوره و روان‏درمانی، 9(34)، 27 - 56.
رضوی‏دوست، غلامرضا؛ خاک‏پور، حسین؛ فنودی، صدیقه و اکاتی، مرضیه (1394). نقش صبر در آرامش و سلامت معنوی انسان از نگاه قرآن و روایات اسلامی. تاریخ پزشکی، 7(25)، 129 - 160.
زرقانی، عظیمه و طاهرنژاد، مهتاب و مطهری‏نژاد، ریحانه و دیواندری، محمود (1403). بررسی ارتباط میان سطح تربیتی والدین و وضعیت اخلاقی و تحصیلی دانش‏آموزان. هفتمین همایش بین‏المللی روان‏شناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی. همدان.
سرتیپی، زهرا؛ سهرابی، فرامرز و پسندیده، عباس (1395). کارآمدی آموزش صبر بر اساس مؤلفه صبر در الگوی اسلامی شادکامی بر بهباشی روان‏شناختی زنان خانه‏دار. پژوهش‏نامه روان‏شناسی اسلامی، 2(4)، ۴۵ - ۶۹.
سید رضی (1369). نهج البلاغه. ترجمه مصطفی زمانی. قم: الزهرا۳.
شریعتمداری،علی (1387). روان‏شناسی تربیتی. تهران: امیر کبیر.
صادق‏زاده، مرضیه؛ شاملی، لیلا و خرمایی، فرهاد (1398). صبر مادر و پرخاشگری کودک: نقش میانجی استرس والدگری. مطالعات آموزش و یادگیری (علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز)، 11(1)، 92 - 107.
صالحی‏زاده، محمداسماعیل و محمدی، روح‏الله (1401). نقش اعتدال والدین در سلامت روان فرزندان از منظر قرآن و روایات. قرآن و علوم اجتماعی، 2(5)، 47 - 64.
ضابطی، عطیه السادات و جعفری، صدیقه (1397). الگوی ساختاری سبک‏های والدگری، طرح‏واره‏های ناسازگار اولیه و خودشیفتگی نوجوانان. روان‏شناسی کاربردی، 12(2)،
285 - 302.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1363). المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
علوی‏زاده، سیدمحمد و هادی،مهدی (1403). تحلیل راهبردهای شناختی شکل‏گیری و تغییر نگرش با تأکید بر اندیشه‏های قرآنی امام خامنه‏ای=. قرآن و علوم اجتماعی، 4(15)، 74 - 109.
قرائتی، محسن (1400). رهیافتی از قرآن کریم در مورد نیاز انسان به معنویت و زندگی سالم معنوی. فرهنگ و ارتقای سلامت، 5(3)،265 - 269.
قربانی، قدرت‏اله (1397). تجلی عدالت در سنت‏های الهی و اجتماعی قرآن. مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، 22(1)، 75 - 92.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار. بی‏جا: مؤسسة الوفا.
مهد‏یار، منصوره؛ تقوی، سیدمحمدرضا و گودرزی، محمدعلی (1396). پیش‏بینی افسردگی بر اساس صبر و مؤلفه‏های آن در دانشجویان دانشگاه شیراز در سال 93 - 94. پژوهش در دین و سلامت، 3(4)، 21 - 31.
موسوی، مهری‏سادات؛ یزدخواستی، بهجت و محسنی تبریزی، علیرضا (1397). طراحی مدل سنجش ابعاد اجتماعی بهزیستی ذهنی. اندازه‏گیری تربیتی، 8(31)،113 - 150.
ندافی، طاهره؛ ابویی اردکان، محمد و قلی‏پور، آرین (1397). بررسی مدل‏های ذهنی مدیران در فرایند تفکر استراتژیک. مدیریت بازرگانی، 10(2)، 461 - 486.
هادیان حیدری، بابک (1402). نقش صبر در تربیت دینی از منظر روایات. پژوهش و مطالعات اسلامی، 5(50)50، 31 - 35.
یوسفی آملی، حسین و اکبری، زهرا (1391). مفهوم‏شناسی واژه صبر با تأکید بر شبکه معنایی این واژه در قرآن. کتاب قیم، 2(6)، 51 - 74.
Boca, D. D., Coda Moscarola, F. & Paladino, G. (2023). Parent'S Preferences, Parentring Styles and Children's Outcomes. Parentring Styles and Children's Outcomes.‏
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135-168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750.
Duckworth, A. L. & Kern, M. L. (2011). A meta-analysis of the convergent validity of self-control measures. Journal of research in personality, 45(3), 259-268.‏
Ghobari-Bonab, B., Nosrati, F. & Bozorgi, M. R. (2020). Studying the relations between attachment styles to god patience, self-esteem among undergraduate college students. Journal of Pizhūhish dar dīn va salāmat, 6(3), 44-60.
Nijhof, S. L., Vinkers, C. H., van Geelen, S. M., Duijff, S. N., Achterberg, E. M., Van Der Net, J. & Lesscher, H. M. (2018). Healthy play, better coping: The importance of play for the development of children in health and disease. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 95, 421-429.‏
Schnitker, S. A. (2012). An examination of patience and well-being. The Journal of Positive Psychology, 7(4), 263-280.‏
Zelazo, P. D. & Carlson, S. M. (2012). Hot and cool executive function in childhood and adolescence. Child Development Perspectives, 6(4), 354-360.
Zimmerman, B. J. & Kitsantas, A. (2014). Comparing students’ self-discipline and self-regulation measures and their prediction of academic achievement. Contemporary educational psychology, 39(2), 145-155.‏