پژوهشنامه روانشناسی اسلامی

پژوهشنامه روانشناسی اسلامی

مدل‌یابی خودشکوفایی بر اساس مسئولیت‌پذیری و بهزیستی روان‏شناختی با نقش میانجی باورهای خودکارآمد

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه روان‏شناسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 استادیار گروه روان‏شناسی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف مدل ‏یابی خودشکوفایی بر اساس مسئولیت ‏پذیری و بهزیستی ‏روان‏شناختی با میانجی گری باورهای خودکارآمد انجام شد. پژوهش حاضر توصیفی - همبستگی بود. جامعه آماری این پژوهش شامل دانشجویان مراکز آموزشی شهر قم در سال تحصیلی 1402- 1403بود. حجم نمونه آماری بر اساس قاعده لوهلین، 233 نفر تعیین شد که به روش نمونه‏ گیری تصادفی - خوشه ‏ای انجام شد. برای جمع‏ آوری داده‏ های پژوهش از پرسش‏نامه ‏های خودشکوفایی، مسئولیت ‏پذیری کالیفرنیا، بهزیستی روان‏شناختی و باورهای خودکارآمد استفاده شد. داده‏ های به ‏دست ‏آمده با استفاده از همبستگی پیرسون و رگرسیون تحلیل مسیر تجزیه ‏و ‏تحلیل شد. یافته ‏های پژوهش نشان داد مدل پیشنهادی با داده ‏ها برازش داشت؛ همچنین میان بهزیستی روان‏شناختی دانشجویان با خودشکوفایی آنان ارتباط مثبت و مستقیم و بین مسئولیت ‏پذیری با خودشکوفایی رابطه مثبت و غیرمستقیم وجود دارد و باورهای خودکارآمد در رابطه بین مسئولیت‏ پذیری و خودشکوفایی به‏ صورت کامل نقش میانجی دارد، ولی باورهای خودکارآمد در رابطه بین بهزیستی روان‏شناختی و خودشکوفایی به ‏صورت جزئی نقش میانجی دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Modeling self-actualization based on responsibility and psychological well-being with the mediating role of self-efficacy beliefs

نویسندگان English

Amir Erfaninejhad 1
Hasan Taghian 2
1 Masters in Psychology, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Qom, Iran
2 Assistant Professor at the Department of Psychology, Al-Mustafa International University, Qom, Iran
چکیده English

The present study aimed to model self-actualization based on responsibility and psychological well-being with the mediation of self-efficacy beliefs. This was a descriptive-correlational modeling study. The statistical population of this study included students of educational centers in Qom in the academic year 2024-2025. The statistical sample size was determined to be 200 people based on Klein's rule, which was carried out using a random-cluster sampling method. To collect research data, Esmailkhani's self-actualization, California Responsibility, Riff's Psychological Well-Being, and Scherer's Self-Efficacy Beliefs questionnaire were used. The obtained data were analyzed using Pearson correlation and path analysis regression. The research findings showed that the proposed model fit the data. There is also a positive and direct relationship between students' psychological well-being and their self-actualization, and a positive and indirect relationship between responsibility and self-actualization. Self-efficacy beliefs have a full mediating role in the relationship between responsibility and self-actualization, but self-efficacy beliefs have a partial mediating role in the relationship between psychological well-being and self-actualization.

کلیدواژه‌ها English

Self-actualization
responsibility
psychological well-being
self-efficacy
اباذری‏گتابی، هاجر (1402). اثربخشی آموزش خودشکوفایی بر جهت‏گیری آینده دانش‏آموزان پسر دوره اول ابتدایی شهرستان بابل. پایان‏نامه کارشناسی ارشد علوم تربیتی. مؤسسه آموزش عالی روزبهان.
احمدزاده چبقلو، رقیه (1401). پیش‏بینی شکوفایی دانشجویان بر اساس خود رهبری، خودکارآمدی تنظیم هیجانی و تاب‏آوری تحصیلی، پایان‏نامه کارشناسی ارشد روان‏شناسی تربیتی. دانشگاه پیام نور مرکز تبریز.
اسماعیل‏‏خانی‏، فرشته‏؛ نجاریان‏، بهمن و مهرابی‏‏زاده‏ هنرمند، مهناز (١٣٨٠). ساخت‏ و اعتباریابی‏ مقیاسی‏ برای سنجش‏ خودشکوفایی‏. علوم‏ انسانی‏ دانشگاه‏ الزهرا، 39، 1 - 20.
آقایی، کورش (1394). رابطه فرهنگ سازمانی و جو سازمانی با مسئولیت‏پذیری کارکنان مراکز آموزش فنی و حرفه‏ای شیراز. پایان‏نامه کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی. دانشکده علوم تربیتی و روان‏شناسی. گروه علوم تربیتی. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد مرودشت.
رضاپور میرصالح، یاسر؛ افخمی اردکانی، نادره؛ غفوری چرخابی، حسین؛ محمدپناه اردکان، عذرا (1403). نقش میانجی پذیرش‏ خود در رابطه بین خودشکوفایی، تعالی‏ خود و تحمل پریشانی در بیماران دیابتی. دستاوردهای روان‏شناختی، 31(1)، 317 - 340.
افشانی، سیدعلیرضا؛ خرم‏پور، یاسین و ممبینی، سجاد(1393)، بررسی رابطه دین‏داری و خودشکوفایی (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه یزد). مطالعات توسعه اجتماعی - فرهنگی. 3(1)، 22 - 59.
امیریان، سیدخدیجه (1392). رابطه درماندگی آموخته‏شده با پیشرفت تحصیلی میانجیگری اهمال‏کاری تحصیلی و اضطراب امتحان. پایان‏نامه کارشناسی ارشد روان‏شناسی. دانشگاه مشهد.
بورنگ، آتنا (1399)، رابطه مسئولیت‏پذیری و خودکارآمدی با اضطراب امتحان در دانش‏آموزان متوسطه اول ناحیه دو رشت. پایان‏نامه کارشناسی ارشد روان‏شناسی. مؤسسه آموزش عالی کوشیار.
جباری، نعیمه (1393). بررسی رابطه بین هوش هیجانی و مسئولیت‏پذیری با بهزیستی روان‏شناختی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی آزاد شهر. پایان‏نامه کارشناسی ارشد روان‏شناسی تربیتی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد آزاد شهر.
حسینی دولت‏آبادی، فاطمه؛ صادقی، عباس؛ سعادت، سجاد و خدایاری، هانیه (1393). رابطه بین خودکارآمدی و خودشکوفایی با راهبردهای مقابله‏ای در دانشجویان. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۶(۱)، ۱۰ - ۱۸.
حسینیان، سیمین و نیکنام، ماندانا (1389). تأثیر مداخله آموزش شناختی - رفتاری بر خود ناتوان‏سازی و خودکارآمدی زنان ورزشکار. رفتار حرکتی و روان‏شناسی ورزشی، 7، 63 - 78.
حسینی طبقدهی، لیلا (1400). رابطه بین خودکارآمدی خلاق، مسئولیت‏پذیری اجتماعی و بهزیستی شغلی کارکنان نیروی انتظامی استان مازندران. دانش انتظامی مازندران، 12(46)، 23 - 48.
دلفروز، سمیه؛ ابراهیمی، محمداسماعیل؛ میرهاشمی، مالک و قدسی، پروانه (1400). تدوین مدل بهزیستی روانی نوجوانان بر اساس ارضای نیازهای اساسی، رابطه والد - فرزند و مسئولیت‏پذیری با میانجیگری خودکارآمدی. پژوهان، ۲۰(۱)، ۷ - ۱۵.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1374). المفردات فی غریب القرآن. دمشق: دار القلم.
رحیمی‏نژاد، عباس و رحیمی‏ جعفری، محبوبه (1395). رابطه‏ سبک‏های هویت‏ با بهزیستی‏ فضیلت‏طلبانه‏ و لذت‏‏گرایانه‏ با نقش‏ واسطه‏ تعهد. روش‏ها و مدل‏های روان‏شناختی‏،‏ ٧(٢٥)،‏ ٨٣ - 99.
رئیسی خیرآبادی، غلامرضا؛ کریمی، فریبا و سعیدیان، نرگس (1401). ارائه الگوی ارتقای مسئولیت‏پذیری دانش‏آموزان مدارس دوره ابتدایی بر اساس آسیب‏شناسی وضعیت موجود. تحقیقات مدیریت آموزشی، 14(54)، 63 - 88.
زارع، رحمان و محمدزاده، کمال (1398). نقش واسطه‏ای مسئولیت‏پذیری در رابطه با عملکرد خانواده و خودکارآمدی دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت. زن و جامعه (جامعه شناسی زنان)، 10(3)، 127 - 144.
زارعی، حیدرعلی و فرضی، حمیده (1397). بررسی رابطه بین مسئولیت‏پذیری با خودکارآمدی ‏تحصیلی دانش‏آموزان پایه ششم شهرستان شاهین دژ،. رویش روان‏شناسی، 7(9)، 309 - 323.
سیف، علی‏اکبر (1398). روان‏شناسی پرورشی و روان‏شناسی یادگیری. تهران: دوران.
سفیدی، فاطمه و فرزاد، ولی‏الله (1391). رواسازی آزمون بهزیستی روان‏شناختی ریف در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی قزوین. دانشگاه علوم پزشکی قزوین، 6(1)، 66 - 71.
شاملو، سعید (1382). مکتب‏ها و نظریه‏های روان‏شناسی شخصیت. تهران: رشد.
شهیدی، شهریار؛ خانجانی، مهدی؛ فتح‏آبادی، جلیج؛ مظاهری، محمدعلی و شکری، امید (1393). ساختار عاملی و ویژگی‏های روان‏سنجی سیاهه روان‏درمانی مثبت‏نگر. روان‏شناسی کاربردی. 8(1)، 69 - 86.
شکری، امید؛ کدیور، پروین؛ فرزاد، ولی‏الله؛ دانشپور، زهره؛ دستجردی، رضا و پاییزی، مریم (1387). بررسی ساختار عاملی نسخه‏های 3، 9 و 14 سؤالی مقیاس بهزیستی روان‏شناختی ریف در دانشجویان. روان‏پزشکی و روان‏شناسی بالینی، 14(2)، 161 - 152.
صدوقی، مجید و میرزایی علی‏آبادی، فاطمه (1397). تبیین بهزیستی روان‏شناختی بر اساس مؤلفه‏های روان‏شناسی مثبت. رویش روان‏شناسی، ۷(۳)، ۱۷۷ - ۱۹۸.
فتحی ‏مظفری، رسول و‏ ‏علیزاده، گلاویژ‏ (‏1395). بررسی‏ مؤلفه‏های ‏بهزیستی‏ روان‏شناختی‏ ریف‏ در ‏نهج‏البلاغه‏ ‏پژوهش‏نامه ‏نهج‏البلاغه، 4(‏14)، 55 - 72. ‏‏
فرنام، علی و حیدری، عزیزالله (1398). رابطه خودکارآمدی و نظم‏جویی شناختی هیجان با بهزیستی روان‏شناختی کارکنان یک سازمان نظامی. روان‏شناسی نظامی، 10(38)، 5 - 14.
کیخا، سپیده (1397). رابطه کنترل هیجانی و مسئولیت‏پذیری با خودشکوفایی دانشجویان دانشگاه آزاد بیرجند. پایان‏نامه کارشناسی ارشد روان‏شناسی تربیتی. دانشگاه پیام نور تربیت حیدریه.
مذبوحی، سعید و سعادتی شامیر، ابوطالب (1397). پیش‏بینی مسئولیت‏پذیری دانش‏آموزان دختر دوره دوم متوسطه بر اساس خودکارآمدی و هوش معنوی. روان‏شناسی تربیتی، 14(48)، 127 - 145.
مرتضی بیگی، زهره؛ صفری، علیرضا؛ بزرگ‏‏خو، زهره و اصغر‏نژاد فرید، علی‏اصغر (1400). پیش‏بینی شادکامی بر اساس خودکارآمدی و کیفیت زندگی با میانجیگری بهزیستی روان‏شناختی. پایش، 21(1)، 47 - 57.
مقیمی‏فام، پریسا (1379). بررسی رابطه خوداثربخشی با ویژگی‏های شخصیتی و اثربخشی ت - دریس دبی - ران شهر مراغه در سال تحصیلی 79 - 78. پایان‏نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تبریز.
مه‏آبادی‏پور، الهام (1398). پیش‏بینی بهزیستی روان‏شناختی بر اساس خودکارآمدی و تنظیم هیجانی در دانشجویان علوم پزشکی. مطالعات روان‏شناسی و علوم تربیتی (مرکز توسعه آموزش‏های نوین ایران). 5(1)، 62 - 71.
نجد، محمدرضا؛ مصاحبی، محمدرضا و آتش‏پور، حمید (۱۳۹۲). پیش‏بینی بهزیستی روان‏شناختی از طریق مؤلفه‏های خودکارآمدی سرسختی روان‏شناختی و حمایت اجتماعی ادراک‏شده. اندیشه و رفتار در روان‏شناسی بالینی، 8(30)، 47 - 56.
نظریان سیرزار، صدیقه (1402). پیش‏بینی مسئولیت‏پذیری دانش‏آموزان ابتدایی منطقه تبادکان بر اساس خودکارآمدی و سبک‏های دلبستگی. پایان‏نامه کارشناسی ارشد. مؤسسه آموزش عالی سناباد گلبهار.
نقش، زهرا و آقایی‏نژاد، نیلوفر (1401). بررسی رابطه‏ خودکارآمدی تحصیلی و مسئولیت‏پذیری تحصیلی با در نظر گرفتن نقش میانجی انگیزش درونی. رویش روان‏شناسی، 11(2)، 147 - 156.
هومن، حیدرعلی (1391). مدل‏یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‏افزار لیزل. تهران: سمت.
Abdollahi Gezaforoodi, B. (2017). Study the mediating role of self-control in the relationship between religiosity, happiness, Psychological Well-being and life satisfaction (Doctoral dissertation, MA thesis, Alzahra university, Tehran.‏
Agust, S. (2013). The effectiveness of one stay/three stray method to teach reading viewed from students’ self–actualization (An experimental study at the eleventh graders of SMA Negeri 01 Daik Lingga in the academic year of 2012/2013), Doctoral dissertation, UNS, Sebelas Maret University.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercises of control. 1thed. New York: HW. freema and company: Co.1997.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs: Prentice Hall.
Caprara, G. V, Steca, P., Gerbino, M, Pacielloi, M., (2006). Vecchio G M. Looking for adolescents’ wellbeing: self-efficacy beliefs as determinants of positive thinking and happiness. Epidemiology and psychiatric sciences, 15, 30-43
Chauderlot, F. S. (2020). Educational Leadership, Accountability, Social esponsibility– TheCalifornia Community Colleges: A Case Study. In Leadership Strategies for Promoting Social Responsibility in Higher Education. Emerald Publishing Limited.
Eristi, B. (2017). Development of a learning responsibility scale. Electronic Journal of Science and Mathematics Education. 11(1), 481-503.
Graham, C., von Keyserlingk, M. A. & Franks, B. (2018). Zebrafish welfare: Natural history, social motivation and behaviour. Applied animal behaviour science, 200, 13-22. https://doi.org/10.1016/j.applanim.2017.11.005
Hergenhan, B. R. and Elson, Matthew H. (2017). An Introduction to Learning Theories. Translated by Ali Akbar Seif. Tehran: Doran
Lau, C., Kitsantas, A., Miller, A., Rodgers, E. (2018). Perceived responsibility for learning, self- efficacy, and sources of self-efficacy in mathematics: a study of international baccalaureate primary years programme students. Soc Psychol Educ. 21, 603–620. [Doi:10.1007/s11218-018-9431-4]
Maddi, S. R. (1989). Personality Theories: a Comparative Analysis. California: Pacific Grove.
Piragasam, G. A. (2013). Self-actualization of the gifted and talented: a measurement using the brief index of self-actualization. Muallim Journal of Social Sciences and Humanities, 107-118.
Ryff. C. D. & Singer. B. H. (2006). Best news yet on the six-factor model of well-being. Social science Research, 35(4), 1103-1119.
Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of personality and social psychology, 57(6), 1069.
Sánchez-Alcaraz, B. J., Gómez-Mármol, A., Valero-Valenzuela, A. & Courel-Ibáñez, J. (2020). Implementation of the Teaching Personal and Social Responsibility Model to Reduce Violent and Disruptive Behaviors in Adolescents Through Physical Activity: A Quantitative Approach. Journal of Teaching in Physical Education, 40(2), 238-244.
Sherer, M., Maddux, J. E., Mercandante, B., Prentice-Dunn, S., Jacobs, B. and Rogers, R.W. (1982). The self-efficacy scale: Construction and validation. Psychological Reports, 51, 663-671.
Tang, Y. Y., Tang, R. & Gross, J. J. (2019). Promoting psychological well-being through an evidence-based mindfulness training program. Frontiers in human neuroscience, 13, 237.
Zhu, B., Chen, C., Shi, Z., Liang, H., Liu, B. (2016). Mediating effect of self-efficacy in relationship between emotional intelligence and clinical communicatio competency of nurses. International Journal of Nursing Sciences, 3(2), 162- 168
Zimmerman, B. J. Kitsantas, A. (2005). Homework practices and academic achievement the mediating ro of self - efficacy and perceived responsibility belifs. Contemproray Educational Psychology, 30, 397-417.