پژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823Conceptualizing self-compassion: Based on the supplication of Makarim al-Akhlaq in Sahifa al-Sajjadiyahمفهومسازی شفقت به خود بر اساس دعای مکارم الأخلاق در صحیفه سجادیه3291400610.22034/psy.2026.52487.1543FAمحمدصادقشجاعیاستادیار گروه روانشناسی، پژوهشگاه بینالمللی المصطفی، قم، ایران0009-0007-4480-8932فهیمهالیاسیدکتری مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران0000-0002-8870-9158Journal Article20260422This study aimed to conceptualize self-compassion based on the Makarem al-Akhlaq prayer of Sahifa al-Sajjadiyah and its commentary. The research method was a qualitative analysis of religious texts in five steps: systematic observation of the text, immersion in the content, extraction and formulation, validation and revision. The analysis of the prayer passages was carried out into five main components: 1) compassionate self-acceptance in dealing with weaknesses; 2) self-correction without self-punishment; 3) self-concept regulation (avoiding self-aggrandizement and humiliation); 4) divine care of moral and psychological needs; and 5) spiritual mindfulness of attention to presence. Then, a model of self-awareness was drawn: moving from self-awareness of weaknesses, to compassionate acceptance and correction, then self-concept regulation and existential care, and finally, in the light of attention to God, psychological relationship and moral growth. The validation was conducted with a qualitative method of accumulation based on the principle of "accumulation of suspicion" in Islamic epistemology, which emphasizes the synergy of interpretive evidence and conceptual coherence. This model can be used as an emic model for understanding self-compassion in Islamic texts and analytically for psychological studies and designing spiritually-based interventions.این پژوهش با هدف مفهومسازی شفقت به خود بر اساس دعای مکارم الأخلاق از صحیفه سجادیه و تبیین مؤلفهها و فرایند تحقق آن در چارچوب معارف اسلامی انجام شد. روش پژوهش، تحلیل کیفی محتوای متون دینی بود. فرایند پژوهش در پنج گام شامل مشاهده نظاممند متن دعا، غرقه شدن در محتوا، استخراج و صورتبندی محتواها، اعتبارسنجی یافتهها و بازنگری و گزارش نهایی انجام گرفت. تحلیل محتوای فرازهای دعای مکارم الأخلاق به شناسایی پنج مؤلفه اصلی شفقت به خود انجامید: 1. خودپذیری مهربانانه در مواجهه با ضعفها و کاستیهای انسانی؛ 2. اصلاح و بازسازی خویشتن بدون خودتنبیهی و سرزنش افراطی؛ 3. تنظیم متعادل خودپنداره و پرهیز از افراط در خودبزرگبینی و تحقیر خویشتن؛ 4. مراقبت ترمیمی از نیازهای اخلاقی و روانی انسان؛ 5. ذهنآگاهی معنوی مبتنی‌بر توجه به حضور الهی. در مرحله بعد بر اساس روابط مفهومی این مؤلفهها، یک مدل فرایندی نیز ترسیم شد که در آن حرکت تحولبخش انسان از خودآگاهی نسبت به ضعفهای خویش آغاز میشود، با پذیرش مهربانانه و اصلاح خویشتن ادامه مییابد، در تنظیم متعادل خودپنداره و مراقبت از ابعاد وجودی تعمیق میشود و نهایتاً در پرتو توجه معنوی به خداوند به تعادل روانی و رشد اخلاقی میانجامد. اعتبارسنجی یافتهها با بهرهگیری از روش کیفی تراکمی مبتنی‌بر قاعده «تراکم ظنون» در معرفتشناسی اسلامی انجام شد که بر همافزایی شواهد تفسیری و انسجام مفهومی محتواها تأکید دارد. مدل حاصل میتواند بهعنوان چارچوب بومی برای فهم شفقت به خود در متون اسلامی و نیز مبنایی برای مطالعات روان‌شناختی و طراحی مداخلات مبتنی‌بر معنویت مورد استفاده قرار گیرد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14006_8cbc3583493967ecd5675f14a7cdb005.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823A Conceptual Model of Psychological Growth Based on the Concept of Gratitude in Islamic Sourcesالگوی رشد روان‌شناختی مبتنی‌بر مفهوم شکر در منابع اسلامی31561401510.22034/psy.2026.52499.1546FAمحموداصفهانیاندانشجوی دکتری روانشناسی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران0000-0002-9383-3284عباسپسندیدهاستاد گروه روانشناسی، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایرانمسعودجان بزرگیاستاد گروه روانشناسی، پژوهشگاه قرآن و حدیث، قم، ایرانسید حمیدجزایریدانشیار گروه قرآن و علوم، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایرانJournal Article20260426This study aimed to extract, explain, and formulate a psychological growth model based on gratitude in Islamic verses and narrations. Using the "qualitative content analysis of religious texts" method—an interdisciplinary approach where psychological concepts and mechanisms in religious texts are extracted and interpreted qualitatively—the research process unfolded in four stages: terminological research, religious conceptual research, definition extraction, and conceptual analysis. This culminated in a conceptual model of psychological growth rooted in gratitude. Findings indicate that gratitude in Islamic teachings is not merely a reaction to receiving blessings but an internal, multidimensional, and transformative structure. The proposed model's "structure" component consists of three core elements: "beneficent monotheistic cognition", "perception of divine grace", and "attention and appreciation of blessings". According to this model, engaging with these elements prompts individuals toward active, expansive, and protective actions. The outcome of this perceptual-actional process is an emotional and passionate experience that leads to psychological growth. Validated by criteria of "credibility", "transferability", "dependability", and "confirmability", the results demonstrate strong potential for application in psychological, positive, spiritual, and interdisciplinary Islamic studies. This model can serve as a valid and indigenous framework for further research and practice.پژوهش حاضر با هدف استخراج، تبیین و تدوین الگوی رشد روان‌شناختی مبتنی‌بر شکر در آیات و روایات انجام شد. در این مطالعه، منابع دینی با روش «تحلیل کیفی محتوای متون دینی» بررسی و تحلیل گردید؛ روشی میانرشتهای که طی آن مفاهیم، ساختارها و سازوکارهای روان‌شناختی در متنهای دینی بهصورت کیفی استخراج و تفسیر میشود. فرایند پژوهش در چهار مرحله واژهپژوهی، مفهومپژوهی دینی، استخراج تعریف و تحلیل و تبیین مفهومی سامان یافت و در نهایت به الگوسازی مفهومی رشد روان‌شناختی مبتنی‌بر شکر انجامید. یافتهها نشان داد که این مفهوم در آموزههای اسلامی صرفاً واکنشی به دریافت نعمت نیست، بلکه سازهای درونی، چندبعدی و فرایندی تحولآفرین است. مؤلفه «ساختار» الگوی پیشنهادی بهدستآمده از سه رکن اساسی «شناخت توحیدی منعم»، «ادراک تفضل الهی» و «توجه و بازارزیابی نعمت» تشکیل شده است. بر اساس این الگو، مواجهه فرد با این مؤلفهها، او را به کنشهای فعال بسط دهنده و محافظتی سوق میدهد. نتیجه و پیامد این فرایند ادراکی - کنشی، تجربهای هیجانی و شورآفرین است که به رشد روان‌شناختی فرد منتهی میشود. نتایج بهدستآمده با معیارهای «اعتبارپذیری»، «انتقالپذیری»، «اطمینانپذیری» و «تصدیقپذیری»، قابلیت مناسبی برای استفاده در پژوهشهای روان‌شناختی، مثبتنگر، معنوی و مطالعات میانرشتهای اسلامی دارد و میتواند بهعنوان الگویی بومی و معتبر مورد استفاده قرار گیرد.<br /><br /> https://psychology.riqh.ac.ir/article_14015_7b0ad935a282bfec930b2c45ea97b94a.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823The Entitiology of Religiousness among High School Students: A Formative Studyهستارشناسی دینداری نوجوانان مقطع متوسطه دوم: یک مطالعه تکوینی57821402310.22034/psy.2026.51913.1467FAفرهادخرمائیدانشیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران0000-0001-7068-9357مریمنظریکارشناس ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران0009-0003-5593-0029مریمانصافکارشناس ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران0009-0004-5136-6579مهتافرنودیکارشناس ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران0009-0000-4843-0972سید مهدیپورسیداستادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران0000-0003-1579-6403Journal Article20250329This research attempted to explore the Entitiology of religiousness among High school students. The methodology employed in this study was formative semi-empirical through descriptive-Inferntial Entity-graphy. The participants in this research comprised 22 high school students from Shiraz City, selected through norm sampling to represent varying levels of explicit, normal, and usual indicators of religiousness. Through tactful interviews and directed content analysis aimed at identifying, categorizing, describing, and defining indicators of religiousness within this age group, the findings delineated 32 descriptive indicators encapsulating the entity of adolescent religiousness in this developmental phase. Among these indicators, components such as ethics and humanity, fulfillment of duties and avoidance of prohibitions, guidance, steadfastness in beliefs, and purposefulness exhibited greater clarity and emergence. The manifestation of these indicators as components of an adolescent religiousness entity implies significant implications for formative cognition and transformation of religiousness in this age group, as well as the religious upbringing of adolescents.هدف این پژوهش هستارشناسی دینداری نوجوانان متوسطه دوم دبیرستان شهر شیراز بود. روش این پژوهش نیمه تجربی تکوینی از نوع هستارنگاری توصیفی ـ استنتاجی است. مشارکت کنندگان در پژوهش حاضر 22 نوجوان دانش‌آموز متوسطه دوم شهر شیراز بودند که به روش نمونه‌گیری معرف که نشان دهنده سطح گویا، عادی و معمول نشانگرهای دینداری بود، انتخاب شدند و از طریق مصاحبه مدبرانه و تحلیل محتوای جهت‌مند نشانگرهای دینداری در این گروه سنی شناسایی، طبقه‌بندی، توصیف و تعریف شدند. یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که هستار دینداری نوجوانان این دوره سنی را می‌توان در قالب 32 نشانگر توصیف نمود که در این میان مؤلفه‌های اخلاق و انسانیت، انجام واجبات و ترک محرمات، هدایت‌گری، استقامت در اعتقادات و هدفمندی وضوح و ظهور بیشتری داشته است. نمود این نشانگرها به عنوان مؤلفه‌های هستار دینداری در دوره نوجوانی تلویحات مهمی در شناخت تکوینی و تحول دینداری در این دوره سنی و تربیت دینی نوجوانان دارد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14023_58e306b94d8268eaaf2e58670d6da544.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823Prediction of Cognitive Fusion Based on the Image of God and Mindfulness: The Mediating Role of Coping Self Efficacyپیشبینی همجوشی شناختی بر اساس تصور از خدا و ذهنآگاهی: نقش میانجی خودکارآمدی مقابلهای831171404110.22034/psy.2026.52493.1544FAزهرافخریاستادیار گروه روانشناسی اسلامی، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران0000-0001-9544-3661مستورههنرکار قادرکارشناسی ارشد روانشناسی اسلامی، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران0009-0004-4568-1820محمدرضاحسن زاده توکلیاستادیار گروه روانشناسی اسلامی، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران0000-0003-3535-1532Journal Article20260425The aim of present study was determining the role of image of God and mindfulness in predicting cognitive fusion, with coping self-efficacy as a mediating variable. The research method was correlational and employed structural equation modeling. The study population consisted of individuals over 18 years old in 2025, and the research sample included 216 participants selected through convenience sampling. Data were collected using the Image of God Questionnaire based on the Divine Names, Mindful Attention Awareness Scale, the Coping Self-Efficacy Scale and the Cognitive Fusion Questionnaire. The findings indicated that image of God was positively correlated with coping self-efficacy and mindfulness was also positively correlated with coping self-efficacy. Moreover, coping self-efficacy, mindfulness and image of God were all negatively and significantly correlated with cognitive fusion. In the model, all regression relationships were significant. Path analysis showed that the paths from mindfulness to coping self-efficacy, mindfulness to cognitive fusion, image of God to coping self-efficacy, and coping self-efficacy to cognitive fusion were significant. Overall, based on the bootstrap test, the mediation of coping self-efficacy was confirmed. the results indicated that mindfulness and image of God, considering coping self efficacy as a mediating construct, were able to effectively predict cognitive fusion.هدف پژوهش حاضر تعیین نقش تصور از خدا و ذهنآگاهی با نقش میانجیگری خودکارآمدی مقابلهای در پیشبینی همجوشی شناختی بود. روش پژوهش در این مطالعه از نوع همبستگی و با استفاده از مدل معادلات ساختاری بود. جامعه مورد مطالعه شامل کلیه افراد بالای 18 سال در سال 1404 بود و نمونه پژوهش شامل ۲۱۶ نفر با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمعآوری اطلاعات از پرسشنامه تصور از خدا بر اساس اسمای الهی، مقیاس ذهنآگاهی، مقیاس خودکارآمدی مقابلهای و پرسشنامه همجوشی شناختی مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافتهها نشان داد تصور از خدا با خودکارآمدی مقابلهای و ذهنآگاهی با خودکارآمدی مقابلهای دارای همبستگی مثبت و متغیرهای خودکارآمدی مقابلهای، ذهنآگاهی و تصور از خدا با متغیر همجوشی شناختی همگی دارای همبستگی منفی و معنادار بودند. در مدل مفهومی، تمام روابط رگرسیونی معنادار و تحلیل مسیرهای مستقیم ذهنآگاهی به خودکارآمدی مقابلهای، ذهنآگاهی به همجوشی شناختی، تصور از خدا به خودکارآمدی مقابلهای و خودکارآمدی مقابلهای به همجوشی شناختی معنادار بوده و تحلیل مسیر مستقیم تصور از خدا به همجوشی شناختی معنادار بهدست نیامد. بر اساس آزمون بوتاسترپ، میانجیگری خودکارآمدی مقابلهای تأیید شد و نتایج نشان داد که ذهنآگاهی و تصور از خدا با در نظر گرفتن سازه خودکارآمدی مقابلهای در نقش میانجی، بهطور مطلوبی قادر به پیشبینی همجوشی شناختی بودند.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14041_dbd078ffc1dcdfffe04648f9e2f6ef49.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823A Qur'an-Based Process Model of Transcendent Growth: A Qualitative Content Analysis Studyالگوی فرایندی رشد متعالی قرآن بنیان: تحلیل محتوای کیفی1191461402410.22034/psy.2026.52361.1535FAمحمد تقیعابدیدانشجوی دکتری روانشناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایرانمحمد جوادحمزه پوردانشجوی دکتری روانشناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایرانحسینمهدوی نیکدکتری روانشناسی، جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایرانJournal Article20251230The present study aimed to develop a Quran-based process model of transcendent growth through a systematic analysis of Quranic verses. Employing a qualitative approach, the study utilized the conventional content analysis method proposed by Hsieh and Shannon. Data were analyzed using MAXQDA 2020 software. In the initial stage, 28 primary concepts related to transcendent growth were identified. Subsequently, more than 1,400 relevant Quranic textual units were collected, from which 200 verses were selected for final analysis following conceptual screening. Inductive analysis of the data resulted in the extraction of 190 initial codes, 81 subcategories, 29 components, and six overarching categories: contextual factors, causal factors, core components of growth, indicators of growth, growth-promoting strategies, and outcomes. The findings revealed that transcendent growth is a dynamic, gradual, and interactive process that unfolds within the context of the human–God relationship and is sustained through the interplay of human agency, divine guidance, conscious choice, and persistent effort. This process manifests across cognitive, moral, behavioral, and spiritual dimensions, ultimately leading to psychological balance, spiritual flourishing, and collective well-being. The proposed model may serve as a foundation for developing assessment instruments, educational programs, and psycho-educational interventions grounded in Islamic teachings.هدف این پژوهش، تبیین الگوی فرایندی رشد متعالی قرآنبنیان بر اساس تحلیل نظاممند آیات قرآن کریم بود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوای متعارف سیه و شانون انجام شد. دادهها با استفاده از نرمافزار 2020 MAXQDA تحلیل شدند. در مرحله نخست، ۲۸ مفهوم اولیه مرتبط با رشد متعالی شناسایی شد؛ سپس از میان بیش از ۱۴۰۰ مستند قرآنی، ۲۰۰ آیه پس از غربالگری مفهومی وارد فرایند تحلیل شدند. تحلیل استقرایی دادهها به استخراج ۱۹۰ کد اولیه، ۸۱ زیرمقوله، ۲۹ مؤلفه و شش مقوله اصلی شامل زمینهسازها، عوامل علّی، مؤلفه‌های هستهای رشد، نشانگان رشد، راهبردهای تحقق رشد و پیامدها انجامید. یافتهها نشان داد که رشد متعالی، فرایندی پویا، تدریجی و تعاملی است که در بستر ارتباط انسان با خداوند شکل میگیرد و از طریق تعامل میان اراده انسانی، هدایت الهی، انتخاب آگاهانه و تلاش مستمر تداوم مییابد. این فرایند در ابعاد شناختی، اخلاقی، رفتاری و معنوی متجلی میشود و در نهایت به تعادل روانی، تعالی معنوی و خیر جمعی میانجامد. الگوی پیشنهادی میتواند مبنایی برای طراحی ابزارهای سنجش، بستههای آموزشی و مداخلات تربیتی و روان‌شناختی مبتنی‌بر آموزههای اسلامی قرار گیرد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14024_c3f274eef9fb6b9dd08c5facfb89edae.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823The Effectiveness of Hope Therapy on Spiritual Well-Being and Patience in Mothers of Children with Autism Spectrum Disorderاثربخشی امیددرمانی بر بهزیستی معنوی و صبر در مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم1471681402510.22034/psy.2026.52128.1503FAزهراصالحیدانشآموخته کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایرانمبینصالحیاستادیار گروه روانشناسی، دانشگاه طلوع مهر، قم، ایران0000-0003-0223-4364فاطمهصالحیدانشآموخته کارشناسی ارشد روانشناسی مثبتگرا، دانشکده هدی، قم، ایرانJournal Article20250808The present study aimed to investigate the effectiveness of Hope Therapy on spiritual well-being and patience among mothers of children with Autism Spectrum Disorder (ASD). The study employed an experimental randomized pretest–posttest design with a control group. The statistical population consisted of mothers of children with ASD who attended an autism educational and rehabilitation center in Qom, Iran. Twelve participants were randomly assigned to each group, and the intervention was conducted in eight weekly 90-minute sessions. The dependent variables were measured before and after the intervention using the Patience Scale and the Spiritual Well-Being Scale. Multivariate and univariate analyses of covariance were used to examine the effects of the intervention and compare the groups. The findings indicated significant differences between the experimental and control groups in spiritual well-being. Regarding patience, a significant difference was found only in the subscale of patience in life hardships, whereas no significant differences were observed in patience with daily hassles or interpersonal patience. These findings suggest that the proposed intervention protocol may be useful in psychological interventions for mothers of children with ASD.هدف از این پژوهش بررسی اثربخشی امیددرمانی مبتنی‌بر دیدگاه اسنایدر بر بهزیستی معنوی و صبر در میان مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم بود. این مطالعه از طرح آزمایشی پیشآزمون - پسآزمون با گروه گواه و انتساب تصادفی استفاده کرد. جامعه آماری شامل تمامی مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم بودند که به یک مرکز آموزشی و توانبخشی اوتیسم در شهر قم مراجعه کرده بودند. دوازده شرکتکننده بهصورت تصادفی در هریک از دو گروه قرار گرفتند و مداخله در طی هشت جلسه ۹۰ دقیقهای هفتگی اجرا شد. متغیرهای وابسته قبل و بعد از مداخله با استفاده از مقیاس صبر و مقیاس بهزیستی معنوی اندازهگیری شدند. برای بررسی اثرات مداخله و مقایسه گروهها از تحلیلهای کوواریانس چندمتغیره و تکمتغیره (MANCOVA و ANCOVA) استفاده شد. یافتهها نشان داد که بین گروه آزمایش و گواه از نظر بهزیستی معنوی و دو زیرمقیاس آن (بهزیستی وجودی و بهزیستی مذهبی) تفاوت معناداری وجود دارد. در مورد صبر، تنها در زیرمقیاس صبر در مواجهه با دشواریهای زندگی تفاوت معنادار مشاهده شد؛ درحالیکه در صبر در برابر مشکلات روزمره و صبر بینفردی تفاوت معناداری مشاهده نشد. این یافتهها نشان میدهد که پروتکل مداخله پیشنهادی میتواند در مداخلات روان‌شناختی برای مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم مفید باشد. همچنین راهکارهایی برای غنیسازی پروتکل امیددرمانی اسنایدر و افزایش اثربخشی آن در تقویت مؤلفه‌های مختلف صبر مورد بحث قرار گرفته است.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14025_ce502b063b751efd931c87ccbb02173f.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823Components of Marital Love Based on Islamic Sources: Developing a Conceptual Modelمؤلفه‌های عشق زناشویی بر اساس منابع اسلامی؛ تحلیل مضمون1691931405210.22034/psy.2026.52341.1533FAمیلادشماختهاستادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران0009-0001-2752-9057Journal Article20251222In the Islamic intellectual system, marital love is not a mere short-lived emotion, but a sacred and systematic bond that is rooted in cognition, morality, and faith. The most common theory of marital love is Sternberg's theory, the main weakness of which is the reductionism of marital love to material issues and the neglect of the true purpose of the couple's bond. The present study aimed to explain the fundamental components of marital love and present a comprehensive conceptual model based on Islamic sources. The method used in this study is qualitative content analysis with a triple coding approach (open, axial, and selective), during which themes related to couples' emotional relationships were extracted and classified from the verses and narrations. The findings of this analysis show that the conceptual model of marital love in Islam consists of three main layers: "infrastructural components", "action components", and "consolidating components", and two sub-layers: "mediating mechanisms" and "post-process components".عشق زناشویی در اسلام، پدیدهای فراتر از هیجانی گذراست و بهعنوان پیوندی قدسی، ریشه در ایمان، اخلاق و شناخت دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین مؤلفه‌های بنیادین عشق زناشویی و ارائه مدلی مفهومی بر اساس منابع اسلامی انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. دادهها از طریق نمونه‌گیری هدفمند در آیات قرآن و روایات معتبر مرتبط با روابط عاطفی زوجین، با معیار اشباع مفهومی گردآوری شد. فرآیند تحلیل شامل کدگذاری سهگانه (باز، محوری و گزینشی) بود و اعتبار یافتهها با استفاده از شاخصهای CVR و CVI توسط ۱۰ نفر از خبرگان تأیید شد. تحلیل دادهها منجر به شناسایی ۸۲۰ کد اولیه، ۴۲ مفهوم، ۱۸ مقوله و۵ بُعد کلان گردید. مدل نهایی از سه لایه اصلی (مؤلفه‌های زیرساختی شامل کفویت ایمانی و میثاق غلیظ؛ مؤلفه‌های کنشی شامل مودت، سکینه و استعاره لباس؛ مؤلفه‌های تحکیمبخش شامل رحمت، عفو و مدارا) و دو لایه فرعی (سازوکار میانجی عاملیت اخلاقی با محوریت تقوا و صبر؛ و پیامدهای پسفرآیندی شامل حیات طیبه و سلامت نسلی) تشکیل شد. نتایج نشان داد عشق زناشویی در اسلام فرآیندی نظاممند و غایتمند است که در آن ایمان و تعهد اخلاقی، هیجانات را به رفتاری پایدار و مقدس تبدیل میکند. این مدل میتواند چارچوبی مؤثر برای مشاوره خانواده و پژوهشهای آتی در زمینه تدوین ابزارهای سنجش عشق مبتنی‌بر آموزههای اسلامی فراهم آورد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14052_3fe2fcc344c3c8d4870154ec93383b70.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823The effectiveness of positive-Islamic psychotherapy and education of the concepts of choice theory on character strengths among university studentsمقایسه اثربخشی رواندرمانی مثبتنگر اسلامی و آموزش مفاهیم تئوری انتخاب بر توانمندیهای منش دانشجویان1952091401010.22034/psy.2026.52273.1523FAخیرالنسانادریاستادیار گروه روانشناسی، دانشگاه معارف و قرآن و عترت، اصفهان، ایران0000-0002-3491-3882نفیسهزارعیدانشآموخته کارشناسی ارشد روانشناسی اسلامی مثبتگرا، دانشگاه معارف قرآن و عترت، اصفهان، ایران0009-0005-2578-0706Journal Article20251117The present study was conducted to compare the effectiveness of positive-Islamic education and choice theory education on students' character strengths. The research method was a quasi-experimental study with a pre-test post-test design with a control group. The statistical population was female students of the University of Quran and Family Education in the academic year 2024-2025, of which a sample of 45 people was selected using the convenience sampling method and randomly assigned to three groups. All three groups completed the character strengths questionnaires before and after the intervention. The experimental group of positive-Islamic education and the other experimental group received choice theory education for eight sessions. The data were analyzed with SPSS22 software and the results of univariate and multivariate analysis of variance showed that there was a significant difference between the three groups in the character capabilities variable in the post-test. The results indicated the effectiveness of both interventions compared to the control group, and a significant difference in the scales of wisdom, courage, love, justice, and excellence. Also, the comparison of the two interventions showed that choice theory training was significantly more effective than positive-Islamic education in increasing wisdom, courage, love, justice, and excellence.پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش مثبتنگر اسلامی و آموزش تئوری انتخاب بر توانمندیهای منش دانشجویان انجام شد. روش پژوهش نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون - پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری کلیه دانشجویان دختر دانشگاه معارف قرآن و عترت سال تحصیلی 1403 - 1404 بودند که نمونهای به تعداد 45 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و بهصورت تصادفی در سه گروه جایگزین شدند. هر سه گروه قبل و بعد از مداخله پرسشنامههای توانمندیهای منش را تکمیل کردند. گروه آزمایش آموزش مثبتنگر اسلامی و گروه آزمایش دیگر آموزش تئوری انتخاب را به مدت هشت جلسه دریافت کردند. دادهها با نرمافزار SPSS 22 مورد تحلیل و نتایج تحلیل واریانس تک متغیره و چند متغیره نشان داد به غیر از منش اعتدال دیگر منشها در سه گروه آزمایش مثبتنگر اسلامی و تئوری انتخاب و گروه کنترل تفاوت معنادار دارند. با توجه به معنادار شدن آزمون واریانس و جهت مشخص شدن تفاوت میانگینهای سه گروه از آزمون ال اس دی استفاده شد. نتایج حاکی از این بود که در فضیلت خرد، شجاعت، عشق، عدالت و تعالی تفاوت دو گروه مثبتنگر و تئوری انتخاب معنادار است، اما گروه کنترل و آموزش مثبتنگر تفاوت معناداری را در این پنج فضیلت به غیر از اعتدال در نمرات پسآزمون نشان ندادند. همچنین مقایسه دو مداخله نشان داد که آموزش تئوری انتخاب، بر توانمندیهای خرد، شجاعت، عشق، عدالت و تعالی بهطور معناداری مؤثرتر از آموزش مثبتنگر اسلامی بوده است.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14010_e2774db7390a792fdea7d18cdc31234d.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823Components of Friendship Based on Islamic Sources: Qualitative Content Analysisمؤلفه‌های دوستی بر اساس منابع اسلامی: تحلیل محتوای کیفی2112451404610.22034/psy.2026.52215.1510FAمحمدصادقخوشنویسکارشناسی ارشد روانشناسی، مؤسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت، قم، ایرانمحمدرضااحمدیدانشیار گروه روانشناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران0009-0007-2410-2799محمدرضانجفیکارشناسی ارشد روانشناسی، مؤسسه آموزش عالی اخلاق و تربیت، قم، ایران0009-0005-7272-714XJournal Article20251014As a fundamental human relationship, friendship is pivotal to psychological well-being. Despite its emphasis in Islamic sources, the absence of a coherent conceptual model has limited the practical application of these teachings. This foundational study aimed to develop such a model by applying qualitative content analysis (using open, axial, and selective coding) to the Quran and authentic Hadiths. The resulting model's content validity was confirmed by nine experts, achieving a Content Validity Index of 0.98 and a Content Validity Ratio of 0.97. The findings reveal friendship as a three-dimensional construct. The cognitive dimension forms the intellectual and value-based foundation, including faith, reason, compatibility, and ethical orientation. The affective dimension enhances the relationship's depth and stability, comprising love, loyalty, compassion, benevolence, and empathy. Finally, the behavioral dimension is the tangible manifestation of the other two, consisting of honesty, support, adaptability, fairness, good conduct, patience, humility, and steadfastness. This model conceptualizes friendship as a conscious process for mutual transcendence, offering a theoretical framework for analyzing and enhancing relationships from a Positive Islamic Psychology perspective.دوستی بهعنوان یکی از اساسیترین روابط انسانی، نقشی کلیدی در بهزیستی روان‌شناختی دارد. با وجود تأکید منابع اسلامی، نبود مؤلفه‌های منسجم، کاربرد این آموزهها را محدود کرده است. این پژوهش با هدف تدوین مؤلفه‌های دوستی در منابع انجام شد. این مطالعه بنیادی با استفاده از رویکرد کیفی و به روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد. پس از تدوین مدل اولیه، روایی محتوایی آن با نظر ۹ کارشناس و شاخص روایی محتوا و همچنین با شاخص تأیید شد. یافتهها نشان داد مفهوم دوستی سازهای سه بعدی شامل ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری است: بعد شناختی شامل ایمان، تعقل، سنخیت و اخلاقمداری که پایه فکری و ارزشی رابطه است؛ بعد عاطفی شامل محبت، وفاداری، دلسوزی، خیرخواهی و همدلی که عمق و پایداری رابطه را تقویت میکند؛ بعد رفتاری شامل صداقت، حمایت، سازگاری، انصاف، حسن خلق، صبر و فروتنی و پایداری که نمود عینی دو بعد دیگر است. این پژوهش، دوستی را فرآیندی آگاهانه و مسئولانه برای تعالی متقابل معرفی کرده و چارچوبی نظری برای تحلیل و ارتقای روابط دوستانه از منظر روانشناسی اسلامی مثبتگرا ارائه میدهد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14046_0c98c850f8df787a3b3057f16de124d5.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823The effectiveness of positive parenting group training for mothers on perceived stress, psychological capital, and psychological and spiritual development of adolescentsاثربخشی آموزش گروهی فرزندپروری مثبت مادران بر استرس ادراکشده، سرمایه روان‌شناختی و تحول روانی - معنوی نوجوانان2472641402710.22034/psy.2026.52060.1494FAقدسیهابراهیمپوراستادیار گروه روانشناسی و مشاوره، دانشکده الهیات و معارف اسلامی هدی، قم، ایرانزهرایاراحمدیدانشجوی دکتری روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد، قم، ایرانگوهر ساداتحسینیدانشآموخته کارشناسی ارشد روانشناسی مثبتگرا، دانشگاه الهیات و معارف اسلامی هدی، قم، ایرانJournal Article20250602The present study aimed to investigate the effectiveness of positive parenting intervention on perceived stress, psychological capital, and psychological and spiritual development of adolescents. This quasi-experimental study was conducted with a pre-test post-test design with a control group. The statistical population of the study included mothers and adolescents aged 13 to 18 in Qom, from whom 30 people were selected through convenience sampling and randomly assigned to two experimental and control groups (15 people each). The experimental group participated in eight 90-minute sessions of positive parenting training, but the control group did not receive any intervention. Before and after the intervention, Psychological Capital, Perceived Stress, and Psycho-Spiritual Transformation questionnaires were administered to both groups. The data were analyzed using multivariate and univariate analysis of covariance. The findings showed that this intervention reduced perceived stress and increased psychological capital, but had no any effect on spiritual and psychological development. Therefore, parenting education can improve parents' knowledge and, as a result, raise children with healthy personalities and contribute to the formation of a healthy and advanced society
<strong>Keywords:</strong> Positive parenting; psychological capital; perceived stress; spiritual psychological development; adolescenceپژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله فرزندپروری مثبت بر استرس ادراکشده، سرمایه روان‌شناختی و تحول روانی - معنوی نوجوانان انجام شد. این مطالعه نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون - پسآزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل مادران و نوجوانان 13 - 18 ساله شهر قم بود که از میان آنها 30 نفر به روش در دسترس انتخاب و بهطور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هرکدام 15 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش در 8 جلسه 90 دقیقهای آموزش فرزندپروری مثبت شرکت کرد، اما گروه کنترل مداخلهای دریافت نکرد. قبل و بعد از مداخله، پرسشنامههای استرس ادراکشده، سرمایه روان‌شناختی و تحول روانی - معنوی در هر دو گروه اجرا شد. دادهها با آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیری و یک متغیری مورد تجریهوتحلیل قرار گرفتند. یافته‌های حاصل نشان داد که این مداخله، استرس ادراکشده را کاهش و سرمایه روان‌شناختی را افزایش داد، اما بر تحول روانی - معنوی تأثیری نداشت. بنابراین آموزش فرزندپروری میتواند به ارتقای دانش والدین و درنتیجه، پرورش فرزندانی با شخصیت سالم و کمک به شکلگیری جامعهای سالم و پیشرفته منجر شود.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14027_e5cb8cae6981e0f23681b9af1799c43a.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823Investigating the Relationship between Practical Commitment to Prayer and Work Conscientiousness: The Mediating Role of Emotional Intelligence among Primary School Teachers in Yasujرابطه التزام عملی به نماز با وجدان کاری با توجه به نقش میانجی هوش هیجانی در میان معلمان مقطع ابتدایی شهر یاسوج2652881405410.22034/psy.2026.51665.1435FAسیروسمحمودیدانشیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران0000-0001-9873-3672حمیدرضاایمانیفراستادیار گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانمریمانصاریاستادیار گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانزینبشیریدانشآموخته کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانJournal Article20241208This study aimed to investigate the relationship between commitment to prayer and work conscientiousness, considering the mediating role of emotional intelligence among primary school teachers in Yasuj. The research method was descriptive-correlational, conducted within the framework of structural equation modeling. The statistical population comprised all primary school teachers in Yasuj (N = 2,182), from which a sample of 364 teachers (197 females and 167 males) was selected using multi-stage cluster sampling. Data collection instruments included three standardized questionnaires: the Commitment to Prayer Scale, the Work Conscientiousness Questionnaire, and the Siberia Schering Emotional Intelligence Test. Data analysis was performed using the partial least squares method and the Sobel test via SPSS and SmartPLS 2 software. The results indicated that commitment to prayer has a positive and significant effect on work conscientiousness and emotional intelligence. Furthermore, the effect of emotional intelligence on teachers' work conscientiousness was found to be positive and significant. Finally, Sobel test confirmed the partial mediating role of emotional intelligence in the relationship between commitment to prayer and work conscientiousness. Beyond their direct impact, religious beliefs and practices such as prayer contribute to fostering discipline, responsibility, and ultimately work conscientiousness in educational settings by enhancing teachers' emotional competencies and improving their self-regulatio.این پژوهش با هدف بررسی رابطه التزام عملی به نماز با وجدان کاری، با توجه به نقش میانجی هوش هیجانی در میان معلمان مقطع ابتدایی شهر یاسوج انجام شد. روش پژوهش، توصیفی - همبستگی و در چارچوب مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) بود. جامعه آماری شامل کلیه آموزگاران ابتدایی شهر یاسوج (۲۱۸۲ نفر) را تشکیل داد که از میان آنها، ۳۶۴ نفر (۱۹۷ زن و ۱۶۷ مرد) به روش نمونه‌گیری خوشهای انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها، سه پرسشنامه استاندارد التزام عملی به نماز، وجدان کاری و هوش هیجانی بود. تحلیل دادهها با روش حداقل مجذورات جزئی و آزمون سوبل در نرمافزارهای SPSS و SmartPLS 2 انجام گرفت. نتایج نشان داد که التزام عملی به نماز بر وجدان کاری و هوش هیجانی تأثیر مثبت و معناداری دارد. همچنین تأثیر هوش هیجانی بر وجدان کاری معلمان مثبت و معنادار ارزیابی شد. در نهایت، آزمون سوبل نقش میانجیگری جزئی هوش هیجانی را در رابطه بین التزام به نماز و وجدان کاری تأیید کرد. در مجموع نتایج تحقیق نشان داد که باورها و اعمال عبادی مانند نماز، علاوه بر تأثیر مستقیم، از طریق ارتقای شایستگیهای هیجانی و بهبود خودتنظیمی معلمان، به تقویت انضباط، مسئولیتپذیری و در نهایت وجدان کاری آنها در محیطهای آموزشی کمک میکنند.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14054_4a3b0767f58244f1eba639a0991688b2.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹122420260823Modeling of meaning in life based on religiosity and self-efficacy with the mediating role of social values in adolescent girlsمدلیابی معنا در زندگی بر اساس دینداری و خودکارآمدی با نقش میانجی ارزشهای اجتماعی در نوجوانان دختر2893201401310.22034/psy.2026.51726.1439FAامیدعلیباپیریاستادیار گروه آموزشی روانشناسی تربیتی، مؤسسه آموزش عالی باختر، ایلام، ایرانبهارهعباسیکارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، مؤسسه آموزش عالی باختر، ایلام، ایرانJournal Article20250423The present research was conducted with the aim of modeling the meaning in life based on religiosity and self-efficacy with the mediating role of social values. The research method was descriptive of correlation and structural equations. The statistical population of the research included 4580 female adolescents aged 15 to 18 in the second year of high school in Ilam city. To estimate the sample size from the table of Karjesi and Morgan, the minimum allowed sample was determined as 384 people, and this number of samples was selected by multi-stage cluster sampling. Data measurement tools include; Meaningfulness of Life Questionnaire, General Self-Efficacy Questionnaire, Gluck and Stark's Religiosity Questionnaire, and the Social Values Questionnaire. The findings showed that the causal model of predicting meaning in life based on religiosity and self-efficacy with the mediation of social values has a favorable fit and social values can play a mediating role in the relationship between religiosity and self-efficacy with meaningfulness of life.تمایل برای جستوجو و یافتن معنا در زندگی یکی از تمایلات اساسی انسان است؛ هرچند که در روش بهدست آوردن آن تفاوتهایی وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف مدلیابی معنا در زندگی بر اساس دینداری و خودکارآمدی با نقش میانجی ارزشهای اجتماعی انجام گرفت. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و به شیوه معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل نوجوانان دختر 15 - 18 سال در دوره دوم متوسطه شهر ایلام به تعداد 4476 نفر بودند. برای برآورد حجم نمونه از جدول کرجسی و مورگان حداقل نمونه مجاز، یعنی 384 نفر تعیین گردید که این تعداد نمونه به شیوه نمونه‌گیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. ابزار اندازهگیری دادهها شامل پرسشنامههای معناداری زندگی، خودکارآمدی عمومی، دینداری و ارزشهای اجتماعی بود. برای تحلیل دادهها نیز از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل مسیر و مدل معادلات ساختاری به کمک نرمافزارهای SPSS<strong> </strong>و AMOS استفاده شد. یافتهها نشان داد که مدل علّی پیشبینی معنا در زندگی بر اساس دینداری و خودکارآمدی با میانجیگری ارزشهای اجتماعی از برازش مطلوبی برخوردار بوده و ارزشهای اجتماعی میتواند در رابطه بین دینداری و خودکارآمدی با معناداری زندگی نقش میانجی را داشته باشد. همچنین رابطه خودکارآمدی، دینداری و ارزشهای اجتماعی با معنا در زندگی معنادار بود و با فراهم نمودن زمینههای تربیت دینی و تقویت احساس خودکارآمدی در نوجوانان دختر می‌توان به معناداری زندگی در آنان کمک کرد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_14013_d62212bccdb0629a8dc434bb8451cdaa.pdf