پژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹2320160621Prayer, a unsullied treasure for Islamic-psychological studiesنیایش، گنجینه ای بِکر برای پژوهشهای اسلامی ـ روان‌شناختی3712472FAJournal Article20161010https://psychology.riqh.ac.ir/article_12472_5d4b5b4fb3600ba24642ae8a8955b24c.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹2320160621Spiritually Multidimensional Psychotherapy (SMP): Activation of spiritual action and its effectiveness on psychological problems of anxious clientsروان درمانگری چندبعدی معنوی: فعال‌سازی عمل معنوی و اثربخشی آن بر مشکلات روان‌شناختی مراجعان مضطرب8391247110.22034/psy.2016.12471FAمسعودجان بزرگیپژوهشگاه حوزه و دانشگاهJournal Article20160727The purpose of this paper was to explain “action” as the functional field of multi-dimensional spiritual therapy and to examine its effectiveness on the dimensions of psychological problems among anxious clients. The study methods were analysis of religious text and examining the effectiveness of multidimensional spiritual therapy with semi-experimental method and control group, using multidimensional life’s structured questionnaire and Beck Anxiety Scale, which were conducted on a sample of anxiety clients of some counseling centers. Study findings show that according to the analysis of religious texts (Quran and Hadith) what makes the nature of man in general is the analysis and activation of “action” and in the final positive form, is the “spiritual action” of clients. An accountable action is the one that it is possible to manage its components and orders in a voluntary manner. In the current study, using multidimensional spiritual psychotherapy, by regulating and adjusting action or voluntary functioning of man and its related issues and activation of spiritual action (particularly theo-feedback and God-inclined wisdom), psychological problems of anxious clients in seven dimensions (behavioral, effective, sensory, mental imagery, cognitive, relationship, and biology/life style) have decreased in comparison to control group (P<0/0001). Also, anxiety level of experiment group significantly reduced in comparison to control group (P<0/0001). Clinical observa-tions and clients’ reports showed that theo-feedback activates the God-inclined wisdom and adjusts one’s functioning, and transcends the “spiritual action”. Thus, with regulating one’s action in various dimensions and transcending it one could prevail on those life problems of anxious people that subjectively are out of their control. The logic of this treatment in a variety of problems dictates that this should be considered as a transdiagnostic treatment.هدف مقاله حاضر تبیین «عمل» به عنوان حوزه کنش‌وری درمان چندبعدی معنوی و بررسی اثربخشی آن بر ابعاد مشکلات روان‌شناختی مراجعان مضطرب بوده است. روش پژوهش عبارت بوده است از تحلیل متون دینی، و بررسی اثربخشی درمان چندبعدی معنوی به روش نیمه‌تجربی با گروه کنترل به صورت گروهی، با استفاده از ابزارهای پرسش‌نامه ساختاریافته چندبعدی زندگی و آزمون اضطراب بک، که بر روی گروه نمونه مراجعان مضطرب مراکز مشاوره انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد بر اساس تحلیل متون دینی (قرآن، حدیث)، آنچه هویت انسان را می‌سازد به طور کلی، تحلیل و فعال‌سازی «عمل» و به شکل مثبتِ غایی، «عمل معنوی» مراجعان است. عملِ محاسبه‌پذیر عملی است که امکان مدیریت اجزا و مراتب آن به شکل ارادی وجود دارد. در پژوهش حاضر با استفاده از روان‌درمانگری چندبعدی معنوی از طریق تنظیم و تعدیل عمل یا کنش‌وری ارادی انسان و عوامل مربوط به آن و فعال‌سازی عمل معنوی (به ویژه بازخورد توحیدی و عقل خداسو)، مشکلات روان‌شناختی مراجعان مضطرب نسبت به گروه کنترل در ابعاد هفت‌گانه (رفتاری، عاطفی، حسی، تصویرپردازی ذهنی، شناختی، روابط و بیولوژی/سبک زندگی) به طور معناداری کاهش یافت (P<0/0001). همچنین، اضطراب گروه آزمایشی نسبت به گروه کنترل به طور معناداری کاهش یافت (P<0/0001). مشاهدات بالینی و گزارش‌های مراجعان نشان داد بازخورد توحیدی، عقل خداسو را فعال و کنش‌وری انسان را متعادل می‌کند و به سطح «عمل معنوی» تعالی می‌بخشد. در این سطح کنش‌وری انسان هدفمند، باارزش و معنادار<br />شده و با کاهش اضطراب، به اعمال انسان وحدت می‌بخشد. نتیجه اینکه با تنظیم<br />عمل انسان در ابعاد مختلف و تعادل‌بخشی به<br />آن می‌توان بر مشکلات زندگی افراد مضطرب، که از دید فاعلی خارج از کنترل‌اند، غلبه کرد. منطق این درمان برای مشکلات در ابعاد مختلف ایجاب می کند آن را درمانی فرا تشخیص تلقی کرد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_12471_f196f08b45fd61408509de3341616fe3.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹2320160621Theoretical base of satisfaction according to Islamic sources: Reconstruction and extension of the previous theoryپایه نظری رضامندی بر اساس منابع اسلامی؛ بازسازی و بسط نظریه پیشین407712470FAعباسپسندیدهرییس پژوهشکده اخلاق و روانشناسی اسلامی / عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیثJournal Article20160605The purpose of this study was to investigate the nature of satisfaction and its theoretical base according to Islamic sources. The research was a library type, and its method was content analysis using the psychologically understanding model of religious texts. Research findings were that satisfaction is a positive evaluation of the whole life and as an internal sense is a combination of “adaptation”, “acceptance”, and “happiness”. Theoretical base of satisfaction according to religious sources is based on “good”, upon which if life evaluated good it would cause satisfaction. Based on these two findings, satisfaction realization is due to: 1) the potential to adapt to existence’s facts and to adjust expectations and ambitions, 2) knowing the good which is a necessity and prelude to the good factor in satisfaction, 3) making good and making a good life, 4) seeking good and discovering life’s positive things, 5) believing in good and the faith in goodness of God’s creations, 6) tendency to good in evaluating life which results in differentiating good from evil and discovering life’s goods, 7) embracing and accepting one’s situation, 8) feeling joy and happiness in regards to one’s possessions and current situation. The research conclusion is that making and increasing satisfaction in people and society require to regulate expectations, to modify people’s cognitions and evaluations to make the expectations real and the goods in life realized, to encourage efforts in making life good, and to develop the state of acceptance and bliss in people.هدف پژوهش، بررسی ماهیت رضامندی و پایه نظری آن بر اساس منابع اسلامی است. نوع پژوهش، کتاب‌خانه‌ای و روش آن تحلیل محتوا با استفاده از مدل فهم روان‌شناختی متون دینی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد رضامندی، نوعی ارزیابی مثبت از کل زندگی است و به عنوان حسی درونی، ترکیبی از «مطابقت»، «پذیرش» و «خرسندی» است. پایه نظری رضایت‌مندی، بر اساس منابع دینی، مبتنی بر «خیر» است؛ یعنی اگر زندگی خیر ارزیابی شود، موجب رضامندی می‌شود. بر اساس این دو یافته، تحقق رضامندی بسته به این عوامل است: ۱. توان انطباق با واقعیت‌های هستی و تنظیم انتظارات و آرزوها؛ ۲. خیرشناسی که لازمه و مقدمه مؤلفه خیر در رضامندی است؛ ۳. خیرآوری و ساخت زندگی خوب؛ ۴. خیریابی و کشف نکات مثبت زندگی؛ ۵. خیرباوری و اعتقاد به خیر‌بودن تقدیرهای خدا؛ ۶. خیرگرایی در ارزیابی زندگی که منجر به تمییز خیر از شر و کشف خیرهای زندگی می‌شود؛ ۷. اقبال به زندگی و پذیرش وضعیت خود؛ ۸. احساس سرور و شادی از داشته‌ها و وضعیت موجود. نتیجه پژوهش چنین است: برای ایجاد رضایت‌مندی در افراد و جامعه و افزایش آن باید: ۱. انتظارات را تنظیم، و شناخت‌ها و ارزیابی‌های فرد را اصلاح کنیم تا انتظارات واقعی شوند و خیرهای موجود در زندگی را درک کنیم؛ ۲. تلاش برای ساخت زندگی خوب را تقویت کنیم؛ ۳. حالت پذیرش و سرور را در فرد به وجود آوریم.https://psychology.riqh.ac.ir/article_12470_4e90d745b6da3e5ccd4ff3fceea4aeff.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹2320160621Implicit theories of wisdom in Iran: A phenomenological studyنظریه‌های ضمنی خِرَد در ایران؛ بررسی پدیدارشناختی7810512469FAرسولکردنوقابیدانشیار گروه روانشناسی دانشگاه بو علی سیناآرزودلفان بیرانونددانشگاه بوعلی سینا همدانJournal Article20160517In this study, the implicit theories of wisdom -that is lay people's views on wisdom- were addressed. The present study was conducted in terms of qualitative approach and phenomenological type, and the instrument used to collect the data was structured interview with which 92 subjects were interviewed. Participants’ mean age was 42.66 year and ranged between 20 and 78 years. Interviews, with permission of the participants, were recorded and transcribed on paper and were analyzed using Colaizzi method. Results showed that based on people’s definition of wisdom, 5 basic concepts can be extracted as the components of wisdom which include cognition, empathy/support, knowledge/flexibility, self-determination/self-expression, and religiousness. Results indicated that participants introduced father more (in family level) as the wise person who has been influential in their life, and in the next orders mother and close relatives got the largest percentage, suggesting that most of the people identified as wise were in the family class. Results indicated that the characteristics of and reasons for being wise can be classified into seven categories (personality characteristics, communication, leadership, thinking, knowledge, religiousness, and family). Thus, people's views on the concepts of wise and wisdom affect various aspects of their life and how they think and behave when facing life events.در این پژوهش، به بررسی نظریه‌های ضمنی خرد، یعنی دیدگاه مردم عادی درباره خرد، پرداخته شده است. پژوهش حاضر در چارچوب رویکرد کیفی و از نوع پدیدارشناسی انجام شده و ابزار جمع‌آوری داده‌ها، مصاحبه ساختاریافته بوده است که به همین منظور با ۹۲ نفر از مردم مصاحبه شد. میانگین سنی نمونه ۶۶/۴۲ سال و دامنه سنی آنها بین ۲۰ تا ۷۸ سال بود. مصاحبه‌ها با کسب اجازه از افراد ضبط و روی کاغذ مکتوب شد و با استفاده از روش کلایزی تجزیه و تحلیل گردید. نتایج نشان داد پنج مفهوم اصلی را می‌توان از تعریف خرد از نظر مردم به عنوان مؤلفه‌های خرد استخراج کرد که شامل شناخت، همدلی/حمایت، دانش/انعطاف‌پذیری، خودتعیین‌گری/ ابراز وجود و دین‌مداری می‌شود. نتایج نشان داد افراد شرکت‌کننده بیشتر پدر (در طبقه فامیل) را به عنوان خردمندی که در زندگی آنها تأثیرگذار بوده معرفی کردند و در مرتبه‌های بعدی مادر و اقوام نزدیک بیشترین درصد را به خود اختصاص دادند که می‌توان گفت بیشتر اشخاص خردمند معرفی‌شده از سوی شرکت‌کنندگان در طبقه فامیل قرار داشتند. نتایج نشان می‌دهد ویژگی‌ها و دلایل خردمندبودن را می‌توان به هفت طبقه (ویژگی‌های شخصیتی، ارتباط، رهبری، تفکر، علم، دین‌مداری، خانواده) تقسیم کرد. بنابراین، دیدگاه مردم درباره مفهوم خرد و خردمندی ابعاد مختلف زندگی آنها و نحوهٔ تفکر و رفتار افراد را در مواجهه با رویداهای زندگی تحت تأثیر قرار می‌دهد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_12469_e3c13460a64c939b487d9fa14993df84.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹2320160621Interactional principles and model of spouses and religious family therapyاصول و الگوی تعاملی همسران و خانوادهدرمانگری مذهبی1061371246810.22034/psy.2016.12468FAمحمدزارعی توپخانهپژوهشگاه حوزه و دانشگاهمسعودجان بزرگیدانشیار گروه روان شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاهحسینبستانهیات علمی گروه علوم اجتماعی پژوهشگاه حوزه و دانشگاهJournal Article20160712Agreeable family performance requires couples’ sound communication; this communication demands a sound interactional model. This study conducted in order to construct principles of interactions of couples and family and to offer a sound communication model. This research is the result of analysis of religious texts (Qur'an and Hadith), and findings of psychology; its method is content analysis. According to the study findings, the principles governing the relationship between couples and family members’ interaction are as: "common truth", "consistency in talent perfection", "gender differences", "gender roles", "tendency to balance", and "transcendentalism". Couples and family’s sound interaction is shaped on the basis of "love and power" model which is based on the role and the need. Empowering and seeking love describe female need and role. Giving love and seeking authority depict male need and role. This interactional model is realized with women’s receptivity and charming and men’s love and support. According to this model, the position of family authority is more to make children responsible and the position of family love is more to answer children’s emotional needs.عملکرد مطلوب خانواده مستلزم ارتباط مناسب همسران است که این ارتباط الگوی تعاملی مناسبی را طلب می‌کند. پژوهش حاضر با هدف تدوین اصول تعاملات زوجین و خانواده و عرضه الگوی ارتباطی مناسب انجام شده است. این پژوهش حاصل تحلیل متون دینی (قرآن و روایات) و یافته‌های روانشناسی است و روش آن، تحلیل محتوا است. طبق نتایج حاصل از پژوهش، اصول حاکم بر روابط همسران و تعامل اعضای خانواده چنین است: «حقیقت مشترک»، «همسانی در استعداد کمال»، «تفاوت‌های جنسیتی»، «نقش‌های جنسیتی»، «تعادل‌گرایی» و «تعالی‌گرایی». تعامل مناسب همسران و خانواده بر اساس الگوی «مهر و قدرت» شکل می‌گیرد که مبتنی بر نقش و نیاز است. اقتداربخشی و مهرطلبی، نقش و نیاز زنانه را ترسیم می‌کند. مهرورزی و اقتدارطلبی، نقش و نیاز مردانه را به تصویر می‌کشد. این الگوی تعاملی با پذیرندگی و جلوه‌گری زنان و مهرورزی و تکیه‌گاه بودن مردان تحقق می‌یابد. بر اساس این الگو، جایگاه اقتدار خانواده بیشتر نقش مسئولیت‌پذیرکردن فرزندان فرزندان را بر عهده دارد و جایگاه مهرورزی خانواده بیشتر نیازهای عاطفی آنها را پاسخ می‌دهد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_12468_ca60d003c33f7881d7375e8b647251d1.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹2320160621The efficacy of religion based cognitive behavioral therapy with focus on forgiveness and positive thinking techniques on depression and anxiety signs: A case studyکارآمدی درمان شناختی ـ رفتاری مذهب‌محور با تأکید بر بخشایش‌گری و مثبت‌نگری بر علائم افسردگی و اضطراب: تک بررسی13816512467FAالههگلپاشاکارشناس ارشد مشاوره خانواده دانشگاه تهرانمحمدحسنآسایشدانشجوی دکتری تخصصی مشاوره دانشگاه علامه طباطبائیJournal Article20160311Depression is one of the most e, various approaches have been used in treating these disorders; however, scommon psycholo-gical disorders and of the most common causes of suicides. Other disorders with high comorbidity with depression are some of anxiety disorders. To datome researchers suggested that the use of cognitive behavioral therapy in combination with spiritual-religious techniques is much effective in treating anxiety disorders. The purpose of this study was to case-study and research the effectiveness of religion based cognitive behavioral therapy with focus on positive thinking and forgiveness techniques on the diagnosed depression and anxiety signs. One of the clients is a 46 year woman who through clinical interview and MMPI and SCL-90 tests has been diagnosed with depression and anxiety signs. Then, eight therapy sessions based on Khodaayaarifard and Aabedini’s (2015) intervention package were implemented. Results from the comparison of pre-test and post-test figures suggest that the religion based cognitive-behavioral therapy with focus on positive thinking and forgiveness techniques affects depression and anxiety signs. We could conclude that religion based cognitive-behavioral therapy with focus on positive thinking and forgiveness techniques, as a counseling-mixed, consistent with Iran’s culturalreligion context method, is significantly effective in elevating anxiety and depression signs, so far that counselors and psychotherapists can use it in treating clients with religious backgroundافسردگی یکی از شایع‌ترین اختلالات روان‌شناختی و از رایج‌ترین علل خودکشی است. اختلالهای دیگری که همبودی چشمگیری با افسردگی دارند برخی از اختلالهای اضطرابی هستند. تاکنون رویکردهای مختلفی برای درمان این اختلالات به کار گرفته شده، اما برخی محققان توصیه کرده‌اند ترکیب درمان شناختی - رفتاری با فنون مذهبی و معنوی برای درمان اختلالات اضطرابی بسیار مفید است. هدف این تحقیق تکبررسی و تحقیق درباره کارآمدی درمان شناختی - رفتاری مذهب‌محور با تأکید بر فنون مثبت‌نگری و بخشایش‌گری و تأثیر آن بر علائم افسردگی و اضطرابِ مُراجع دارای این علائم است. این پژوهش به روش تک بررسی انجام شده است. یکی از مراجعان زنی ۴۶ ساله است که از طریق مصاحبه بالینی و آزمون MMPI و SCL-90 دارای علائم افسردگی و اضطراب تشخیص داده شد. سپس هشت جلسه درمان بر اساس بسته مداخله‌ای خدایاری‌فرد و عابدینی (۱۳۹۴) اجرا شد. نتایج حاصل از مقایسه نمودارهای پیش‌آزمون و پس‌آزمون حاکی از کارآمدی مؤثر درمان شناختی ـ رفتاری مذهب‌محور توأم با فنون مثبت‌نگری و بخشایش و تأثیر آن بر علائم افسردگی و اضطراب است. می‌توان نتیجه گرفت درمان شناختی- رفتاری مذهب‌محور توأم با فنون مثبت‌نگری و بخشایش به عنوان روش مشاوره‌ای ـ ترکیبی و منطبق با زمینه فرهنگی ـ مذهبی جامعه ایران، به طور معناداری در بهبود و کاهش علائم اضطراب و افسردگی مراجعان تأثیرگذار است، تا آنجا که مشاوران و روان‌درمانگران می‌توانند از آن برای درمان مراجعان دارای زمینه مذهبی استفاده کنند.https://psychology.riqh.ac.ir/article_12467_bc3ba33a360f36ad427f5678d9f675fe.pdfپژوهشگاه قرآن و حدیثپژوهشنامه روانشناسی اسلامی۲۴۷۶-۳۶۵۹2320160621Construction, validation, and reliability of the gratitude scale based on the teachings of Islamساخت، رواسازی و اعتباریابی مقیاس شکر بر اساس آموزه‌های اسلام16619412466FAمهدیباقری آغچه بدیدانشجومحمودگلزاریاستادفرامرزسهرابیاستادJournal Article20160715The aim of this study was to design a gratitude scale based on the teachings of Islam, and investigate its reliability and validity. In doing so, both descriptive and survey methods were applied. In the descriptive phase, after psychologically studying religious texts, indicators of a grateful person and obstacles to thankfulness have been yielded; looking into these indicators and obstacles a preliminary scale has been designed and after vetting its structure and content by experts, it was administered to a sample of 600 students who have been selected through convenience sampling. Content validity and factorial analysis were used to check its validity. Experts’ average score on indicators was at 1.93 (out of 3) and their average score on items was at 1.22 (out of 2) showing that the validity of this scale is satisfactory. Also factorial analysis, via principal components and varimax rotation pointed out to ten 10 factors explaining 45.8 % of the variance of the items, showed the validity of this scale. These factors are: expressing gratefulness to people, gratitude to God, practical gratitude, satisfaction, productivity, denial, humility, materialism, empathy, and breadth of mind. Cronbach alpha was also applied to check the reliability. Alpha coefficient of the scale was at .895; alpha coefficients of subscales too were satisfactory showing internal reliability of all items of all factors.
Conclusion: by looking into Islamic teachings, a reliable and valid, ten-factor, 109-item scale was designed to measure gratitude.پژوهش حاضر با هدف ساخت، رواسازی و اعتباریابی مقیاس شکر، بر اساس آموزه‌های اسلام، طراحی و اجرا شده است. برای رسیدن به این هدف از دو روش توصیفی و پیمایشی استفاده شد. در روش توصیفی، پس از بررسی روان‌شناختی متون دینی، نشانه‌های انسان شاکر و موانع شکرگزاری به دست آمد و با توجه به آنها، مقیاس اولیه ساخته و پس از تأیید ساختار و محتوای مقیاس به دست کارشناسان در نمونه ششصد نفری که با روش در دسترس انتخاب شدند، اجرا شد. برای بررسی روایی، از روایی محتوا و تحلیل عاملی استفاده شد. میانگین نمره کارشناسان به نشانه‌ها ۹۳/۱ از 3 و به گویه‌ها ۲۲/۱ از 2 بود که نشان‌دهنده روایی محتوایی مطلوب این مقیاس است. تحلیل عاملی به شیوه مؤلفه‌های اصلی و چرخش واریماکس حاکی از وجود ده عامل با ۸/۴۵ درصد واریانس سؤالات، نیز گویای روایی این مقیاس بود. این عامل‌ها عبارت‌اند از: ابراز تشکر از مردم؛ تشکر از خدا؛ شکر عملی؛ رضایت؛ بهره‌دهی؛ انکار؛ تواضع؛ مادی‌گرایی؛ همدلی و وسعت نظر.
برای بررسی اعتبار از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. آلفای کل مقیاس ۸۹۵/۰ به دست آمد و مشاهده آلفای خرده‌مقیاس‌ها نیز نشان‌دهنده قابل‌قبول بودن همسانی درونی گویه‌ها در تمام عامل‌ها بود.
<strong>نتیجه:</strong> با توجه به آموزه‌های اسلام، مقیاسی ده‌عاملی با 109 گویه و روایی و اعتبار مطلوب، برای سنجش شکر ساخته شد.https://psychology.riqh.ac.ir/article_12466_87655fe642e1f04a70011d64dfd1ccb5.pdf