مقایسه مفهوم بخشش مبتنی بر آیات قرآن با نظریه بخشش انرایت: یک مطالعه مقدماتی

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه خوارزمی تهران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

بخشش طی سه دهه گذشته توجه بسیاری از پژوهشگران غربی مطالعات روانشناسی را به خود جلب کرده و در میان تعاریفی که از آن ارائه شده، تعریف انرایت در زمره پراستنادترین تعاریف است، اما تاکنون پژوهشی در راستای دریافت تعریفی روان‌شناختی از بخشش مبتنی بر آیات قرآن و مقایسه آن با تعریف انرایت، صورت نگرفته است. هدف از این پژوهش دریافت تعریف، ارائه مدل نظری و مفهوم‌پردازی روان‌شناختی بخشش مبتنی بر آیات قرآنی و مقایسه آن با تعریف انرایت بود. رویکرد کلی پژوهش از نوع کیفی و روش گردآوری داده‌ها به‌صورت کتابخانه‌ای و مبتنی بر فرهنگنامه موضوعی قرآن کریم بود. آیات مرتبط پس از استخراج به روش تحلیل محتوای کیفی پنهان و استقرائی جهت تعیین مؤلفه‌های مرتبط با بخشش بررسی شدند و درنهایت از شش مؤلفه استخراج‌شده، تعریف پیشنهادی همراه با مدل نظری ارائه شد. تعریف دریافت‌شده مبتنی بر شش مؤلفه مذکور حاکی از آن است که علیرغم محفوظ بودن حق انتقام، بخشیدن به معنای عفو کردن فرد خاطی از مجازات و نیازمند پرهیز از واکنش آنی، صبر در برابر ناعدالتی واردشده، نیکی به فرد خاطی و طلب آمرزش برای اوست. بررسی تطبیقی، دو تعریف را همسوی با یکدیگر نشان داد و تعریف و مدل نظری ارائه‌شده می‌تواند در پژوهش‌های آتی بررسی و استفاده شود. همچنین، این پژوهش اهمیت توجه بیشتر به قرآن به‌واسطه ظرفیت بسیار غنی آن جهت استخراج آموزه‌های روان‌شناختی را مطرح می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison the concept of forgiveness in Quran and Enright’s theory of forgiveness: A preliminary study

نویسندگان [English]

  • Mahmoud borjali 1
  • Mohammad Seydavi 2
1 Assistant Professor, Department of Clinical Psychology, Kharazmi University, Tehran Campus
2 Masters in Clinical Psychology, Kharazmi University, Tehran Campus
چکیده [English]

Over the past three decades, forgiveness has got attention of many Western researchers in psychological studies. Among the definitions of forgiveness, Enright's is the most cited. So far, no study aimed to get a psychological definition of forgiveness based on the Quranic verses. This study aimed to obtain a definition, provide a theoretical model, and psychological conceptualization of forgiveness based on Quranic verses and compare it with Enright’s definition of forgiveness. A qualitative approach was used, and the data collection method was based on the library research and thematic dictionary of the Holy Quran. After extracting the relevant verses, the hidden and inductive qualitative content analysis method was examined to determine the components related to forgiveness, and finally, from the six extracted components, the proposed definition was presented along with a theoretical model. Regarding the six extracted components, the obtained definition indicates that despite revenge is a protected right, forgiveness means to pardon the transgressor and needs to refrain from impulsive reactions, being patience in the face of injustice, having mercy and goodness, and asking for divine forgiveness for the wrongdoer. A comparative study of the two definitions is consistent with each other and the proposed theoretical model and definition could be explored and utilized in future research. Also, this study emphasizes the importance of paying more attention to Qur'an due to its enormous capacity for extracting psychological teachings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • forgiveness
  • Quran
  • Enright
  • definition of forgiveness
  • Psychology